Collegecolumn Jim van den Hoorn: ‘Gebrek aan respect heeft grote gevolgen voor onze samenleving’

Tijdens het staatsbezoek van de Spaanse Koning toonde Prinses Amalia haar respect door een kniebuiging. Op de vraag of dit gebaar nog wel bij een jonge, moderne vrouw past, antwoordde ze resoluut: ,,Ik vind het tonen van respect nog wel van deze tijd.” Deze simpele daad van hoffelijkheid zette mij aan het denken over de rol van respect in de samenleving van nu.

Prinses Amalia heeft natuurlijk groot gelijk. Respect zou vanzelfsprekend moeten zijn, een fundament van onze samenleving. Vroeger (ik hoor u denken, daar heb je hem weer) was er gezag voor bepaalde personen en functies. Zoals de dominee, burgemeester, dokter, notaris en de schoolmeester. In de tijd van nu lijkt dit echter te vervagen.

AANSPREEKTITELS

Een concreet voorbeeld is de ontwikkeling van aanspreekvormen. Vroeger was ‘u’ de standaard. Voor de eén heel natuurlijk, voor de ander niet. Dat zag je ook ontstaan in het onderwijs. Nu is ‘meneer Van den Brink’ vaak vervangen door ‘meester Jan’. En dan kunnen we wel denken: wat maakt deze verandering uit? In mijn beleving maakt het wel veel uit. Woorden doen ertoe en dat geldt ook voor omgangsvormen. Het gebrek aan respect heeft grote gevolgen voor onze samenleving. Ik zie het terug in polarisatie, vandalisme, straatoverlast en een groeiend gevoel van egocentrisme.

WAARDEN EN OPVOEDING

De kern van respect ligt in de opvoeding. Wanneer ik als kind in de kerkbanken de tien geboden aanhoorde, zie ik mijn vader nog steeds met zijn vinger en mimiek extra aandacht vragen voor het vijfde gebod: ‘Toon eerbied voor uw vader en moeder.’ Uiteraard wat plagend, maar zeker ook met een serieuze gedachte. Dit gebod gaat verder dan alleen respect voor ouders. Het gaat over respect voor anderen, de omgeving en van spullen die niet van jou zijn.

CONCLUSIE

Respect voor anderen, voor de wereld en voor het gezag begint bij opvoeding. Is het dan echt zo simpel? Ja, maar dat begint ook bij jezelf. Als vader van drie kinderen vraag ik me voortdurend af welk voorbeeld ik hen geef. Wat voor voorbeeld ben ik voor mijn kinderen? Wat voor opvoeding geef ik hen mee? Meer dan ooit hebben we behoefte aan sterke waarden en normen die ons leiden in ons dagelijks leven. Dus laten we respect in onze opvoeding, onze relaties en ons werk integreren.

Jim van den Hoorn, wethouder