Columnist Pieter van Heiningen hoopt dat er ruimte wordt gegeven aan kinderen om kind te zijn

TOETS JE MAF Daar lijkt het tegenwoordig heel erg veel op. Maar waar is het kind in al die toetsen, analyses en groepsplannen? Toetsen voor het Leerlingvolgsysteem, eindtoetsen en ga zo maar door. Maar toetsen we om ons onderwijs bij te stellen? Of wil de school zich verantwoorden naar de Inspectie? Gezegend de leerlingen die goed zijn in begrijpend lezen. Jammer voor de rest.

Geweldig al die getallen, percentielscores, standaardscores en uitkomsten. De tabellen lijken meer op de AEX-index in economisch zwaar weer. Er moet een eind aan deze toetsgekte komen. Anders is het hek van de dam. Dan krijgen we straks de peuter-entreetoets voor driejarigen, de kruip-en smijttoets voor eenjarigen, de zuigelingen-eindtoets en de baby-zuigreflextoets voor pasgeborenen.

Kijk ik naar mijn jeugd, dan werd er niet getoetst. Critici zullen zeggen ‘Dat is ook niet moeilijk, dat is een halve eeuw geleden’. Maar tegenwoordig toetsen we ons maf. Na een tweetal jaren op de kleuterschool, moest ik op een dag met de vingers van mijn rechterarm over mijn hoofd mijn linkeroor aanraken. Ik vond het een vreemde manoeuvre. Mijn moeder keek echter verheugd, toen ze het zag. ‘Je mag naar de grote school’, zei ze blij. ,,Oh”, zei ik minder blij.

Enkele weken later ging ik naar de eerste klas. Er was niet veel aan. Ik moest vooral stilzitten. Met weemoed dacht ik terug aan de zandbak, de blokken en verkleedkleren. Nog een enkele keer werd ik getoetst: de menstekening. Toevallig kon ik erg goed tekenen. Later nog een vlekkentest, die door mijn creativiteit ook al mooi uitviel. ,,Oh, wat goed. Jij moet wel slim zijn”, riepen de deskundigen. ,,Och”, zei ik. ,,Ik heb me nog ingehouden om niet te veel op te vallen.” Dat was het dan. In acht jaar onderwijs slechts drie proeven van bekwaamheid. Hoe simpel en doeltreffend.

Jaren en jaren later bleek dat ik genoeg in mijn mars had om het onderwijs in te gaan en er 43 jaar te blijven en zelfs mijn doctoraal Onderwijskunde te behalen. Wat vooral nodig is in ons onderwijs is bezieling, de ongebreidelde drive om alles voor je leerlingen te willen doen. Om ze uit te dagen, hen te begeleiden en te stimuleren in hun ontwikkeling.

Iedereen die in het onderwijs werkt, dient die ‘drive’ te hebben en uit te stralen. Daarnaast zijn kennis en allerlei vaardigheden onmisbaar om je werk op professionele wijze te doen. Geef vooral ruimte. Ruimte aan kinderen om zich te ontwikkelen. En ruimte voor onderwijsgevenden. Zo kunnen zij eveneens hun talenten ontwikkelen en benutten. Daar worden kinderen, leerkrachten en de school beter van. En daar gaat het toch om?

Pieter van Heiningen