Honderden mensen herdachten de slachtoffers van de razzia van oktober 1944 in Putten in serene stilte

3 oktober 2025 om 08:30 Herdenkingen

PUTTEN Ondanks honderden aanwezigen heerst rond de treurende weduwe ‘Het Vrouwtje van Putten’ op de herdenkingshof serene rust. Op de achtergrond klinken de kerkklokken van de Oude Kerk, die de jaarlijkse herdenking van de Puttense razzia aankondigen. Een vergeldingsactie van de Duitsers na een aanslag van het verzet op een Duitse auto bij de Oldenallerbrug tussen Putten en Nijkerk. Vrij- wel alle Puttense man- nen werden weggevoerd, van wie de meesten nooit terugkeerden.

door Wijnand Kooijmans

De plechtigheid in Putten heeft altijd een sober karakter. De zangvereniging ’t Zuiderkoor opent de herdenking met het ‘Nader tot U, o Heer’. De muziekvereniging Excelsior speelt als laatste ‘Blijf bij mij, Heer’, waarna burgemeester Henk Lambooij samen met zijn vrouw de eerste krans legt namens het college van burgemeester en wethouders en de inwoners van Putten. Gevolgd door twee minuten stilte en twee coupletten van het Wilhelmus.

Ondanks honderden aanwezigen heerst er een serene rust tijdens de herdenking - Tim van Donkersgoed

Een lange rij volgt van vertegenwoordigers die kransen en bloemstukken leggen. Onder meer de Stichting Oktober 44 en de Stichting Samen Verder, die verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de herdenking. Ook leggen leerlingen uit groep acht van basisschool De Pelikaan een krans namens alle leerlingen.

LADELUND

Opvallend is het grote aantal kransen en bloemstukken dat wordt gelegd door onder meer vertegenwoordigers van de gemeente Ladelund en Kamp Neuengamme, waar de meeste Puttense mannen die werden weggevoerd, om het leven kwamen. Ook namens de kerk uit deze plaats wordt een krans gelegd. Het geeft weer dat er verzoening heeft plaatsgevonden tussen beide plaatsen, al duurde dat vele jaren.

Lange tijd was het ondenkbaar dat Duitsers de herdenking bijwoonden. Ook namens Kamp Amersfoort wordt een krans gelegd. Dit is de plek waar de mannen uit Putten naartoe werden gebracht voordat ze verder op transport werden gesteld.

JONGE TRADITIE

Traditie is na de herdenking de bijeenkomst in De Aker, voor onder meer nabestaanden. Hier vindt ook een nog jonge traditie plaats. In 2014 werd grond van nabij de Oldenallerbrug, in het bijzijn van onder meer burgemeester Lambooij, in een emmertje geschept. Die grond werd gemengd met grond uit Ladelund en door de Duitse kunstenaar Uwe Apold verwerkt in een serie van twaalf schilderijen, gebaseerd op Psalm 84 – hoewel eigenlijk de bedoeling was dat dit Psalm 42 zou worden.

Zes van deze schilderijen hangen in Putten, zes in Ladelund. De traditie wil dat na de herdenking van de razzia ieder jaar een schilderij wordt uitgewisseld.

Voorzitter Jan van den Hoorn van de Stichting Oktober 44 kondigt vervolgens Michel Kooij van de Stichting Samen Verder aan voor een verhaal over foto’s die zijn opgedoken in een Amsterdams museum van het eerste bezoek van Puttenaren aan Ladelund. Maar dan grijpt burgemeester Lambooij in, die bescheiden een plekje heeft gezocht in het achterste deel van de zaal.

TRADITIES ZIJN MOEILIJK TE VERANDEREN

,,Ik weet dat Putten houdt van tradities en dat deze ook moeilijk zijn te veranderen. Ik denk dat ik nu de toorn van de voorzitter over mij afroep.” Die traditie is dat niet door een officiële instantie het woord wordt gevoerd tijdens de herdenking. Lambooij geeft aan dat het goed is, ook na 81 jaar, het leed en verdriet te herdenken dat door de razzia is aangericht. Waar ook in de toekomst bij stilgestaan moet blijven worden.

Jan van den Hoorn kreeg de erepenning van de gemeente Putten opgespeld - Tim van Donkersgoed

Maar dan richt hij het woord tot Jan van den Hoorn (67). Actief als voorzitter van de Stichting Oktober 44, maar ook binnen Hersteld Hervormd Putten en het Historisch Puttens Genootschap. Bovendien voorzitter van museum Mariahoeve. Reden voor het Puttense college hem de erepenning van de gemeente Putten toe te kennen.

ENIGE ARGWAAN

Van den Hoorn gaf aan al wel enige argwaan te hebben gekoesterd. De middag voor de herdenking was hem in plat Puttens toegevoegd dat hij ook een lintje zou krijgen. En hij mocht ineens niet in een bepaald mailtje van zijn vrouw kijken. ,,En thuis gehoorzaam ik natuurlijk.” Ook was de zaal van De Aker ineens anders ingericht. Toch gaf hij aan dankbaar te zijn voor het toekennen van de erepenning.