Mannenkoor Fontanus maakt herdenkingsreis naar Ladelund en zingt ‘razziapsalm’ 84 in overvolle Sankt Petrikirche

26 november 2024 om 17:55 Historie

PUTTEN/LADELUND Bij veel aanwezigen kwamen de emoties los toen het Mannenkoor Fontanus de ‘razziapsalm’ 84 inzette. In een overvolle Sankt Petrikirche in Ladelund werd op Volkstrauertag, 17 november, een bijzonder concert gegeven door het koor, in samenwerking met het kerkbestuur. Dit concert markeerde een emotioneel hoogtepunt tijdens de reis van het koor, die in het teken stond van herdenken.

door Evert de Graaf

De reis van het Fontanuskoor markeerde een terugkeer naar een plek die al decennialang een speciale betekenis heeft voor Putten. In 1976 was het Wim Torsius, oprichter van het Fontanuskoor en zoon van een razziaslachtoffer, die voor het eerst een bezoek bracht aan het voormalige concentratiekamp in Ladelund. Samen met predikant Harald Richter legde hij de basis voor het Brugcomité Putten-Ladelund. Sindsdien is er een hechte band ontstaan tussen het dorp Putten en de gemeenschap in Ladelund.

Het kamp in Ladelund was actief van november tot december 1944. Ongeveer 2000 gevangenen, waaronder mannen uit Putten, werden er onder erbarmelijke omstandigheden in houten barakken gestopt en tewerkgesteld aan het uitgraven van de ‘Friesenwall’. Deze tankgracht, bedoeld om een aanval vanuit Denemarken tegen te houden, bleek een nutteloos project, gericht op niets anders dan het uitputten van de gevangenen. Slechts een handjevol overleefde. Van de 300 mannen die in Ladelund stierven, kwamen er maar liefst 110 uit Putten. Ze werden begraven in negen massagraven achter de Sankt Petrikirche.

BETEKENIS

Predikant Johannes Meyer, die de gruweldaden met afschuw vastlegde, schreef op Oudejaarsavond 1944 een schuldbekentenis waarin hij getuigde van de onmenselijke omstandigheden in het kamp.

Zondag 17 november stond in het teken van de Volkstrauertag. Deze Duitse herdenkingsdag voor oorlogsslachtoffers kreeg dit jaar een bijzondere betekenis door de deelname van het Fontanuskoor en een delegatie uit Putten, waaronder burgemeester Henk Lambooij en leden van het college.

In de Sankt Petrikirche leidde pastor Harald Stuck de herdenkingsdienst. De preek uit Micha 4 : 1 – 5 werd gehouden door de vrouwelijke bisschop van de Evangelisch – Lutherse kerk Nora Steen. In de dienst werd er door Duitsers en Nederlanders, Ard Kleijer, Jan van den Hoorn en Evert de Graaf, gelezen uit Micha 4 en Mattheus 25. Vervolgens vond er na de kerkdienst de kranslegging plaats bij de negen massagraven achter de kerk. Vele instanties legden daar kransen, zo ook namens het Fontanuskoor door Aalt Posthouwer en Wouter Kleijer.

EREPENNING

Na de plechtigheid werd er in de Kirchspielkrug tegenover de kerk geluncht. Tijdens deze bijeenkomst overhandigde burgemeester Lambooij een erepenning van Putten aan Gudrun Jesse, die zich al jaren inzet voor de nauwe contacten tussen Putten en Ladelund.

Ook werd in het museum, de Gedenkstätte, aandacht besteed aan de geschiedenis van het kamp. Ook dit jaar werden twee schilderijen uit een serie over Psalm 84, gemaakt door de Duitse kunstenaar Uwe Appold, uitgewisseld.

KZ SANDBOSTEL

Maandag 18 november stond er nog een bezoek gepland aan een ander concentratiekamp waar ook een aantal mannen van de Puttense razzia waren omgebracht: KZ Sandbostel. Dit was een groot concentratiekamp dat van 1939 tot 1945 in gebruik was.

Van de 35 Puttenaren die hierheen werden gedeporteerd, overleefden slechts dertien de oorlog. Tijdens de rondleiding over het kampterrein, verzorgd door Duitse gidsen, werd stilgestaan bij hun verhaal. Voorzitter Aalt Posthouwer, samen met leden Jan van den Brink, Lubbert van den Heuvel en Evert de Graaf, verzorgde de vertalingen.

Aan het einde van het bezoek, werd nog een krans gelegd bij het monument op het kampterrein door Aalt Posthouwer en Wouter Kleijer.

Na een intensieve ochtend in Sandbostel begon de terugreis. Onderweg werd in Dalfsen een gezamenlijk diner georganiseerd, waar deelnemers hun ervaringen deelden. Tot slot blikte de voorzitter Aalt Posthouwer terug op ons bezoek aan Ladelund en Sandbostel en bedankte allen die zich zo ingezet hadden voor de organisatie van deze bijzondere reis.