Column

5 mei 2026 om 09:28

120 seconden

Maandag was het 4 mei waarop we alle slachtoffers van oorlogen herdachten. Daarna vierden we op 5 mei de bevrijding van Nederland in 1945. Dan staan we stil bij de waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten. Stil zijn om stil te staan.

Soms vraag ik me af, of we dat wel goed beseffen. Ik schrijf deze column in de week voorafgaand aan de herdenkingen en vieringen. Ik ben benieuwd of het op De Dam op 4 mei rustig is gebleven. Hopelijk waren er geen damschreeuwers of mensen die deze herdenking kaapten. Mensen eisen tegenwoordig nadrukkelijk de vrijheid van meningsuiting. Met de intentie dat alles mag en overal. Misschien is het een verkapte compensatie voor de vrijheid van denken. Daar wordt door hen dan zelden gebruik van gemaakt.

Wij moesten vroeger van mijn vader even voor acht uur altijd binnen komen. Even, heel even maar voor twee minuten stilte. Toen begreep ik dat niet. Vond het een beetje stom. Pas later begreep ik waarom. Mijn ouders en grootouders hadden heel wat meegemaakt in die oorlogsjaren. Dan klopt de spreuk: “Hoe ouder, hoe wijzer”.

Niets is belangrijker in de wereld dan vrijheid. Het is het waard om daarvoor opofferingen te doen. Zelf vind ik de herdenking voor de televisie altijd indrukwekkend. Het is goed dat daar nog steeds de nodige aandacht aan wordt besteed. In 120 seconden denken aan de mensen, die door oorlogsgeweld om het leven zijn gekomen. Stil staan bij die talloze, die gevochten hebben voor onze vrijheid. Met eerbied denken aan al die mensen die vermoord zijn in vernietigingskampen.

Dan is twee minuten niet lang. Misschien wel te kort. Zelfs in die 120 seconden kunnen je gedachten even afdwalen. Of meedrijven met een zuchtje wind. Bijzonder is dat bijvoorbeeld vogels gewoon doorvliegen. Of hun avondzang ten gehore brengen. Juist dat maakt zo’n stiltemoment bijzonder. Vooral omdat het bijna nooit meer stil is. Dan is zo’n stiltemoment enorm belangrijk. En waar woorden tekortschieten, spreekt juist de stilte des te meer. Deze gedeelde stilte geeft uitdrukking aan respect en verbondenheid. Zeker als treinen en bussen stil staan om 20.00 uur op 4 mei. Even ervaar je de ware stilte.

Herdenken is niet alleen terugkijken. Het is ook verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst. In die 120 seconden stilte klinkt de echo van het verleden. Zo worden hun namen gefluisterd in de wind en leven hun verhalen voort in ons.

Pieter van Heiningen