Zomerserie: Egbert van IJken verzamelt militaire voertuigen uit de Tweede Wereldoorlog en heeft een huis vol met schaalmodellen
14 augustus 2024 om 17:00 AchtergrondERMELO Als kind hoorde hij het verhaal over een neergestorte Lancaster bommenwerper die neerstortte achter het huis in Eemnes waar zijn moeder woonde en hij later geboren werd. Zo ontwikkelde Egbert van IJken (73), die sinds 2021 met zijn vrouw in Ermelo woont, interesse in de Tweede Wereldoorlog. Vele jaren later heeft hij een omvangrijke collectie van naar schatting ruim tweehonderd schaalmodellen van militaire voertuigen opgebouwd.
Marco Jansen
De oorlog maakte hij zelf niet mee, Van IJken is van 1951, maar toch heeft een gebeurtenis uit 1943 waar zijn moeder over vertelde grote indruk op hem gemaakt. „De muren in het huis waren beschadigd – er zaten scheuren in – het glas lag uit de ramen en de dakpannen vielen van het dak. Onlangs is hier hiervan in Eemnes een herdenkingsplaat onthuld.
Als kind van een jaar of 12 begon hij met het bouwen van kleine schaalvliegtuigjes (1:72), de meest gangbare schaal voor modelvliegtuigen. De eerste was een rode Fokker, die nog in een vitrine staat. Zijn collectie is opgeslagen in het museum van Nostalgie en Techniek in het Noord-Brabantse Langeboom. Van IJken verlegde vanaf zijn 20ste zijn interesse naar militaire voertuigen. „Deze zijn schaal 1:35 en dat vond ik ook interessant, want je kunt meer detaillering aanbrengen hoe ze er in het echt uitzagen.”
ZWAAR GESCHUT
Het grootste deel zijn voertuigen van de geallieerden. Ik heb veel Canadese en Engelse en een groot aantal Amerikaanse schaalmodellen. De legervoertuigen die hij op tafel heeft uitgestald variëren van vrachtwagens, pantserwagens, geschut en verkenningsvoertuigen. Aan de andere kant van de tafel staan Duitse militaire voertuigen, waaronder heel zware Duitse tanks, die aan het Oostfront zijn gebruikt. „Duitsland liep voorop in technologie en had ook heel zwaar luchtdoelgeschut. Ook had Duitsland een bijzonder geheim wapen met een groot bereik wat ze aan het eind van de oorlog gebruikt hebben om met name Engeland te bestoken. Dit waren de V1 en de V2, de voorlopers van de ruimteraket, die door Werner von Braun werden ontwikkeld. De V2 raket die ik heb is in het echt een kleine 15 meter hoog en vloog ook vanuit Nederland vanaf lanceerplaatsen als Wassenaar, Rijs (Fr.) en Dalfsen. Zo werden Antwerpen en Londen beschoten. Hij is na de oorlog door de Amerikanen als krijgsgevangene genomen en heeft later voor hen gewerkt om het Amerikaanse ruimtevaartproject op gang te brengen.” Zijn interesse en kennis van oorlogsgeschiedenis werd vergroot door het lezen van boeken. „Nederland had haast geen geschut, voor het uitbreken van de oorlog. Slechts één Franse tank, type Renault FT”, laat Van IJken zien.
BEVRIJDING VAN ERMELO
Zijn verzameling – Van IJken schat dat hij ruim tweehonderd schaalmodellen heeft - is in meer dan 50 jaar opgebouwd en is grotendeels opgeslagen in curver boxen. Ook de vitrine in zijn hobbykamer staat vol met vooral Canadese en Engelse modellen. Aardig is dat een aantal Canadese voertuigen betrokken was bij de bevrijding van Ermelo in 1945.”
De modelbouw kwam eind jaren 40 van Amerikaanse en Engelse merken het eerst op de markt. Vroeger had je heel veel modelbouw speciaalzaken, in elke grotere plaats was wel zo’n winkel. Nu zijn er nog enkele gespecialiseerde handelaren. Ik ging vaak naar Groningen. Een internethandelaar in Nunspeet, Dutch Modelshop, is nu mijn vaste leverancier en ik haal verf bij DTS modelspoor in Ermelo. Een tijd was er haast niks meer te krijgen maar 10-15 jaar geleden is de markt weer aangetrokken en zijn er nieuwe fabrikanten van modellen bijgekomen.”
VELE UREN WERK
Zijn vrijetijdsbesteding is duidelijk een hobby voor gevorderden waar vele uren werk in zit. Van IJken is ongeveer twee maanden bezig met een bouwpakket, dat hij met precisie in elkaar zet. „Meestal bouw ik een uurtje per dag. Ik heb een tangetje om de onderdeeltjes van die gietramen los te maken en gebruik vijltjes, wat fijne mesjes en boortjes die ik gekocht heb op een bekende landelijke beurs in Houten. In mijn hobbykamer heb ik een spuitpistool voor acrylverf: verf op waterbasis.”
Hij is lid van de landelijke modelbouw vereniging en geabonneerd op een aantal tijdschriften. Toen ze nog in Friesland woonden was hij lid van een club. Van IJken is blij met het idee dat Welzijn Ermelo heeft geopperd, om bijeenkomsten voor mensen met plastic schaalmodellen als hobby te organiseren.
