Bij werkzaamheden aan Krachtighuizerheide in Putten zijn sporen van Canadese tanks gevonden

PUTTEN Tijdens de werkzaamheden aan de Krachtighuizerheide zijn sporen van de Canadese tanks gevonden die Putten tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben bevrijd. Voor Co Grift opnieuw een bevestiging van een verhaal dat hij hoorde van zijn schoonmoeder dat tijdens de bevrijding van Putten de tanks hebben overnacht op de heide.

Wijnand Kooijmans

Het college van burgemeester en wethouders is op de hoogte gesteld van de vondst. Gehoopt wordt dat een stukje van de sporen veilig worden gesteld voor de toekomst om daarmee dit stukje geschiedenis levend te houden. De Stichting Samen Verder uit Putten wil in ieder geval bij de plek waar de sporen zijn gevonden een informatiebord plaatsen.

VERKERING

Co Grift is net na de oorlog in 1951 geboren. Eind jaren zestig kreeg hij verkering met de vrouw waarmee hij in 1972 in het huwelijk trad. De oorlog kwam in dat gezin regelmatig ter sprake. Onder meer wat ze meemaakten tijdens de razzia. De schoonvader van Co dook, samen met enkele zonen, onder in een hut toen ze hoorden van de razzia. Toen de Duitsers aan de deur kwamen zij ze ‘Mijn man is al lang naar de Oude kerk toen hij hoorde dat mannen daar naar toe moesten.” Later kwamen ze weer boven water.

In de oorlog werd ook onderdak geboden aan onderduikers in een kippenhok. Eén van hen kwam nog op de bruiloft van Co en zijn vrouw. Zijn schoonmoeder vertelde hoe zij met Jan, de oudere broer van zijn vrouw, rond de bevrijding naar gewoonte een kannetje melk aan het halen waren. Midden op de hei kwamen ze ineens in een spervuur te liggen. De Duitsers probeerden hier de opmars van de Canadezen tot staan te brengen. De kogels vlogen beiden om de oren. De schoonmoeder vluchtte en keek geen moment achterom.

KOGELS

Eenmaal thuis werd Jan gemist. Die kwam weer opdagen. Hij was gevallen en was blijven liggen tot de kogelregen voorbij was. Achteraf een goed besluit. De kogels vlogen over hem heen maar ook de tanks denderden langs hem heen. Bij een woning in de omgeving zitten de kogelgaten nog in plafonds. All ramen van deze woning werden kapot geschoten.

Co zijn schoonvader vertelde dat de tanks tot staan waren gebracht en dat de sporen daarvan nog te zien zouden zijn. Op de momenten dat de tanks rechtdoor reden zijn de sporen moeilijk te herkennen maar op het moment dat ze met een zwaai de bocht namen werd een hoopje zand opgeworpen dat nog goed is terug te zien in het landschap. Het verhaal is Grift altijd bij gebleven. Het is een fysieke herinnering aan de tanks die Putten bevrijden.

TWIJFELS

Op het moment dat in jaren negentig de heide, net als nu op zijn kop werd gezet, kwamen de sporen van de tanks aan het licht en werden alle twijfels bij Co weggenomen; Het ging om de sporen van de Canadese tanks van Lord Strathcona’s Horse (Royal Canadians) die onder leiding stonden van luitenant-generaal W.A. Milroy. Bekend is dat sporen niet zomaar verdwijnen tenzij ze worden weggewerkt.

Rond kwart voor vijf lieten de Duitsers vier tanks passeren om vervolgens het vuur te openen op de resterende Canadese tanks waarvan er elf verloren gingen. Later wilden de Canadezen doorstoten naar Harderwijk met zes tanks. Ze werden onder vuur genomen met fosforgranaten en lichtkogels. De weerstand werd desondanks gebroken. De Canadezen trokken zich terug op de Krachtighuizerheide.

De volgende dag werd de opmars voortgezet met vijf tanks met Jan van Nijenhuis voorop de eerste tank. Onderweg werd nog een boerderij in brand geschoten. De opmars eindigde 18 april bij kasteel De Essenburgh in Hierden dat toen nog bij Hulshorst behoorde.

ZORGEN

Co Grift maakt zich zorgen over het bewaard blijven van de sporen. De hei is al vervuild door de bemesting van vooral de honden die hier massaal worden uitgelaten. Dat maakt dat de heide al is verdwenen en plaats gemaakt heeft voor gras. De heide wordt nu teruggebracht. Hij ziet graag in ieder geval een deel van een spoor veilig gesteld voor het nageslacht. Hij wordt hierin gesteund door Michel Kooij van de Stichting Samen Verder.

Die wil aan de sporen ook graag aandacht besteden wanneer het komend jaar tachtig jaar is geleden dat Putten werd bevrijd. Bekend is al dat veertig leden van het huidige regiment dat Putten bevrijdde hier naar toe komen. Onder meer wordt een rondrit gemaakt door Putten en is er een manifestatie op het Kerkplein. “Als stichting willen we in ieder geval een informatiebord op de heide plaatsen. We willen niet dat dit in de vergetelheid raakt.”

Hij verhaalt tussendoor nog even hoe een pick-up van Gerrit van Diest werd gebruikt voor de aanslag bij Oldenaller die leidde tot de razzia. Hierop was een mitrailleur gemonteerd. Later heeft hij de geschiedenis van het voertuig nog proberen te volgen, maar bij een verkoop in 1953 is hij het spoor bijster geraakt.