Jaaroverzicht - Ook in ons Putten had alles zijn tijd in 2023

PUTTEN Over de tijd en de tijden zijn tal van spreekwoorden. ‘Alles heeft zijn tijd’, ‘Tijden veranderen, en wij met hen’, ‘Andere tijden, andere zeden’, ‘De meeste problemen worden door de tijd opgelost’. En nog veel meer. De tijdspanne 2023 is bijna voorbij. Van alles gebeurde. Ook in ons dorp Putten.

Tijs van den Brink

We roepen enkele dingen in herinnering. Mooie en spannende, maar ook teleurstellende en verdrietige. Om dan hopelijk de drempel over te gaan naar het nieuwe jaar 2024. En in sommige gevallen vervolgens weer over te gaan tot de orde van de dag.

SAMENLEVING

Op 1 januari 2023 telde Putten 24.904 inwoners, 306 meer dan het jaar ervoor. Op 1 december dit jaar zaten we op 25.001. De 25.000 gepasseerd. Een mijlpaal!

In de nacht van maandag op dinsdag 21 februari werd bij de familie Roordink in Huinen een zesling geboren. Bij een schaap welteverstaan. Moeder en het talrijke kroost maakten het na de bevalling goed. Theater Stroud vierde een jubileum. ‘Sinds 1948 het dorpshuis ván en vóór Puttenaren.’ Een gebouw met een historie. Dit jaar bestaat het 75 jaar. Woensdag 24 mei. Bekend werd dat Maria van der Zanden uit Putten, die op 6 augustus 1994 op 22-jarige leeftijd spoorloos verdween, overleden is. Enkele weken na haar vermissing is ze in stuwmeer Möhnesee in Duitsland gevonden. Hoe triest allemaal. Na onderzoeken en antwoorden wordt ze volgende week opnieuw begraven, in Putten.

In juli werd het nieuwe prachtige schoolgebouw De Akker opgeleverd. Daarmee kan men weer meerdere decennia vooruit. En corona is nog steeds onder ons plus de griep wéér onder ons. Alle inentingen ten spijt. Hoe voorkom je het? Mooi in elk geval dat je voor een prik tegen corona niet helemaal naar Nunspeet hoeft, maar deze op donderdag 21 december ook in Putten, bij het gemeentehuis, kunt halen. Hoe ga je om met corona en griep? En hoe kom je er vanaf? Wie het weet mag het zeggen. Boerhaave (1668-1738) een arts met verstand van zaken maakte eens de opmerking: ‘Houd het hoofd koel, de voeten warm, en prop de darm niet te vol’.

 Ook in dit jaar overleden veel Puttenaren. Tot en met november 209. We beperken ons tot het noemen van de namen van twee BP-ers: bekende Puttenaren. Op 29 mei overleed in de leeftijd van 76 jaar Gerardus Cornelius Maria (Gérard) Hollanders. Archeologie, geschiedenis van de Vroege Kerk en de plaatselijke geschiedenis hadden zijn bijzondere belangstelling. Hij was in 1990 dan ook één van de oprichters van het Puttens Historisch Genootschap (PHG). Op 20 september overleed in de leeftijd van 83 jaar Johannes (Hans) Struik. Geboren in Voorthuizen, overleden in kasteel Bijstein te Putten. Bijgezet in de grafkelder op Bijstein. De rouwadvertentie in De Puttenaer begon met ‘Alles heeft zijn tijd…’, met een verwijzing naar Prediker 3 vers 15.

GEMEENTE

Sinds juni 2011 zwaait H.A. (Henk) Lambooij (62), SGP-er, in Putten de scepter als burgemeester. Twee periodes van zes jaar heeft hij erop zitten. Hij tekende voor een nieuwe periode. De Raad weet geen betere burgemeester te vinden. En Lambooij geen betere gemeente. Zo werden ze wederom ‘tot elkaar veroordeeld’. Putten staat aan de vooravond van een opknapbeurt van een aantal straten in het dorpshart. Dat loopt in de miljoenen euro’s. Het gekke, gevaarlijke kruispunt Waterweg-Hoornsdam wordt dunnetjes overgedaan. Met een fietspaadje erbij voor de schoolkinderen. Dat kost enkele tonnen. Maar dan wordt het vast wel wat. De meeste gemeentelijke belastingen gaan voor volgend jaar met 4,6 procent omhoog. Alleen de rioolbelasting gaat met vijftien euro naar beneden. Tel uit je winst! Met de woningbouw wil het ook in Putten nog niet erg. In de nieuwe woonwijk Halvinkhuizen moeten 1300 woningen komen. Aldi schurkte er in de hoek Enghuusweg-Van Geenstraat al strategisch tegenaan. Wat de Raad betreft kan volgend jaar met de eerste fase, de bouw van 310 woningen, worden begonnen. En de oplevering een jaar later. Ook op andere plaatsen in ons dorp zullen nog enkele projecten verschijnen. Maar het komt allemaal traag van de grond. Zoals in het hele land.

KERKEN

Op 1 mei fuseerden de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt (GKV) en de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK), die in 1967 uit elkaar gegaan waren. Bij afscheidingen hoor je onder tranen vaak zeggen: wie zou niet wenen? Daarom nu dan maar: wie zou niet juichen? De naam van de gefuseerde kerk luidt: Nederlandse Gereformeerde Kerken: NGK plus een ‘e’ extra. Op 14 juni vergaderde in Barneveld de synode van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN). ‘De synode handhaaft het pastoraal vermanen van mannen met baard of snor bij ‘kerkelijke handelingen’ als de sacramenten, openbare belijdenis van het geloof en huwelijksbevestiging.’ Blijkbaar heeft die synode er nog steeds moeite mee dat de Schepper de helft van het mensdom in potentie een baard meegaf. En vreest die synode, na en naast witteboordencriminaliteit, ook voor kortebaardencriminaliteit. Ik las ergens dat de Zeeuwen zeggen: ‘Een dominee en een hond, verdienen de kost met de mond.’ Inclusief emeriti zijn er in Putten een heel korps predikanten. Geflankeerd door kerkenraden, bijstand in het pastoraat, pastoraal werkers, kerkelijke werkers en hoe je ze noemen mag. Om de brede schare in het gareel te houden. En in de kerk te krijgen. En hoe houd je ze bij de kerk? Daarover wordt verschillend gedacht. De een zegt: ‘we houwen alles bij het ouwe’. De ander: ‘alles moet op z’n kop; je moet vooral de kerkdiensten opleuken. Met de nodige varianten ertussen’. 

Aan de Brinkstraat staat al vele jaren de Rooms Katholieke Kerk. Het kerkgenootschap dat nog ouder is dan de Reformatie die in 1517 begon. De protestantse kerken zijn van na de Reformatie. In Putten is de oudste de hervormde gemeente, bekend als de Oude Kerk. Wijkgemeente 3, één van de vijf wijkgemeenten, bracht recentelijk een beroep uit op dominee B(as) Jongeneel (46) uit Lunteren. Dit in verband met het vertrek van dominee W.C. Polinder naar Kampen, die op 9 april afscheid preekte. Jongeneel bedankte echter. Wijkgemeente 2 trok in de persoon van Tim Steert (30) uit Ede een pastoraal werker aan. Voor vier dagdelen in de week. Dit in verband met die uitdijende wijkgemeente. De Andreaskerk kreeg op 27 augustus twee nieuwe predikanten, een echtpaar: Joost (40) en Jannie van den Brink- Dekker (45). Ieder voor vijftig procent in dienst van de Andreaskerk. Ze kwamen over vanuit de Gereformeerde Kerk van Genderen. ‘s Morgens werd het predikantenechtpaar voorgesteld aan de gemeente. En ‘s middags werden ze door de andere plaatselijke predikant Reinoud Koning en kerkelijk werker Erik Posthouwer verbonden aan de gemeente. In diezelfde dienst deden Joost en Jannie intrede, waarbij Joost zorgde voor de verkondiging en Jannie voor de liturgie. Samen sterk: help vrouw, help man, help al wat helpen kan!

In de Gereformeerde Kerk zetten de predikanten Dick Boekema en Robert-Jan van Amstel, geassisteerd door Luda Klopt en Gertie van Dijk, hun werkzaamheden voort. Dat geldt voor de Hersteld Hervormden ook voor de predikanten D.J. Diepenbroek en P.C. Hoek. In de Christelijke Gereformeerde Kerk trekt ds. T. Wijnsma de kar en in de plaatselijke NGK (voorheen GKV) dominee B. Bloemendal. Dan is er nog de Evangelische Gemeente Putten, sinds 2022 handelend onder de naam ‘Living Hope’, die diensten houdt in Stroud. En Rafaël, die diensten houdt in een locatie aan de Handelsweg. René van den Bor (35) is sinds juni de nieuwe voorganger van Rafaël. Hij kwam in de plaats van Johan Tomassen. Sinds 3 december belegt R.J. Jansen diensten in het oude ‘Verenigingsgebouw’ in Huinen. Hervormde ouderen uit Huinen zullen met enige weemoed terugdenken aan de zondagse morgendiensten in dit gebouw, waarvan de laatste gehouden werd op zondag 16 mei 1965. Jammer dat het ‘preekstoeltje’, die unieke oude katheder, niet bewaard is gebleven. Had zo weer dienst kunnen doen. Jansen schijnt geen voorstander te zijn van kinderdoop maar van de (volwassen) ‘geloofsdoop’. Een scala van mogelijkheden. Met voor elk wat wils.

ECONOMIE

‘Regen, regen, regen, ik kan er niet meer tegen’. Dat hoorde je allerwege. De waterstand is in elk geval weer op peil. In januari was het extreem nat. In de zomer bij zulke zetten toch nog weer droog. En sinds vorige maand is het zo nat, dat iedereen nu wel genoeg heeft. Wereldwijd werd het weer een extreem warme zomer. Vooral de boeren zijn nog altijd sterk afhankelijk van het weer. Hoe verging het hun dit jaar? Volgens mijn zegsman was het voor de legkippensector een subliem jaar met hoge eierprijzen; er was krapte door de uitbraken van vogelgriep, waar Putten ook niet aan ontkwam. Deze maand moesten er op een leghennenbedrijf in Putten nog 110.000 kippen worden geruimd. Voor de vleeskuikenhouders was het daarentegen gemiddeld een matig jaar. Varkensboeren profiteerden van lagere voerprijzen en hogere opbrengsten.

Bij de vleeskalveren was de situatie anders. Was het tot aan de uitbraak van de blauwtong goed, hierna klapte de markt in elkaar door exportbeperkingen. De blauwtong trof in eerste instantie de schapenboeren. Sommigen hadden een uitval tot dertig procent. Heftig allemaal, ook emotioneel voor de betreffende boeren. Ook de melkveehouders hadden te maken met blauwtong. En ze moesten het met een veel lagere melkprijs doen dan vorig jaar. Maar door een krappe melkaanvoer trekken de prijzen weer aan. Het eindresultaat is dat de kost toch goed verdiend kon worden.

Dit jaar was voor het eerst het aantal webwinkels groter dan het aantal fysieke winkels. Met als gevolg leegstand van winkels, ook in Putten. Er was sprake van een economische recessie, zij het een milde. Prijzen stegen, vooral van de voeding. De AEX, de belangrijkste Nederlandse beursindex, sloot eind vorig jaar met bijna 690. Maar kwam pas alweer ruim boven de 790. Hypotheekrentes stegen fors, maar daalden ook alweer. Krappe arbeidsmarkt, weinig werkloosheid en hogere CAO’s gaan hand in hand. Begin van het jaar daalden de huizenprijzen, maar in de loop van het jaar stegen ze alweer. Een huis staat dit jaar gemiddeld voor vijf keer zoveel in de verkoop dan in 1993. En het bekoorlijke goud, 24 karaat, tikte deze maand de 63.000 euro per kilo aan. Een record!

BINNENLAND

‘Lest heugt best!’ Ik denk aan het stemmen voor de Tweede Kamer op 22 november. Op die onnozel grote stembiljetten. Stemgerechtigden lijken als zwermen bijen, vogels en vissen, die als door een onzichtbare hand ineens bijna allemaal tegelijk dezelfde kant op bewegen: naar Fortuyn, Baudet, Van der Plas, Wilders of Omtzigt. Wie wordt de volgende? De kiezer heeft nu in ieder geval gesproken, de uitslag staat vast met PVV als grootste partij in Putten door de 3894 stemmen. Hij moet proberen de 37 Kamerkikkers in de partijkruiwagen te houden. Wilders mag nu aan de bak om een kabinet te vormen en de vele problemen over migratie, asiel, vluchtelingen, landbouw, stikstof, woningnood, klimaat, energie en nog veel meer te lijf te gaan. En te zorgen dat de koopkracht op peil blijft. Niet onvermeld mogen blijven de verkiezingen van de Provinciale Staten van 15 maart. Daar werd in alle provincies de BoerBurgerBeweging (BBB) de grote winnaar, de partij van Caroline van der Plas. Daarna volgde de verkiezing van de Eerste Kamer. Maar liefst zestien partijen kwamen erin. De BBB wist zestien van de 75 zetels binnen te halen.

DE TIJD

Als je bij Schootmanshof het bruggetje bij de bijenkorven gepasseerd bent, zie je een eindje verder aan je linkerhand een grafsteen met daarop de tekst: ”Alles heeft zijn uur en ieder ding onder de hemel zijn tijd”, Prediker 3:1 Dat geldt ook voor het komende jaar.

Namens mij en de redactie van De Puttenaer goede kerstdagen en een voorspoedig 2024 toegewenst!