Tien jaar JOGG in zeven gemeenten op de Noord-Veluwe: ‘Niet meer mogelijk jubileum te vieren met slagroomtaarten’

PUTTEN In 2010 waren er landelijk vijf JOGG-gemeenten, nu zijn dat er 240, waarvan zeven op de Noord-Veluwe. In de theaterzaal van het Bouw en Infrapark werd met zo’n 75 aanwezigen het tienjarig bestaan van de JOGG-aanpak (Jongeren op gezond gewicht) in deze regio gevierd.

Marco Jansen

JOGG staat voor een gezonde leefstijl en een gezonde toekomst, met als missie een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren creëren. In 2020 is de leeftijdsgrens van de doelgroep verhoogd van 19 naar 23 jaar.

Coördinator Kasper Doesborgh herinnert zich nog de aftrap bij hotel Van der Valk in 2014. ,,Toen waren we met zes beleidsadviseurs en zes JOGG-regisseurs. Een ambtenaar kwam binnen met twee slagroomtaarten om het te vieren. Dat is nu niet meer mogelijk, al pakt menigeen hier nog een koek in plaats van fruit.”

Doesborgh begon dat jaar als regisseur in Harderwijk en werd een jaar later regionale coördinator, wat hij nog steeds is. ,,In 2014 was water drinken helemaal niet zo normaal en dronken jongeren en kinderen veel frisdrank. Ook was er toen nog het verkeerde denkbeeld dat vruchtendrank gezond is. Water drinken is heel normaal geworden voor volwassenen en kinderen. Bij evenementen appels en komkommer uitgedeeld. JOGG staat op de kaart. Een gezonde omgeving en gezonde leefstijl voor kinderen willen we ook bereiken met bewegen en gezonde voeding, maar dat blijft soms nog achter.”

SUCCESVOLLE CAMPAGNES

De JOGG-regio Noord-Veluwe omvat de gemeenten Putten, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Elburg, Oldebroek en Hattem. ,,Het is een regionale samenwerking met lokale entiteiten. Harderwijk is anders dan Oldebroek, maar je kunt wel van elkaar leren”, weet panellid Liesbeth Vos, wethouder in Oldebroek. ,,JOGG is structureel ondergebracht in het beleid van de gemeentes en krijgt zo blijvend aandacht.”

Campagnes, zoals de Zeven dagen water challenge en Gezond tussen d’ooren zijn succesvol, al zakt de aandacht daarna wel weer weg, merkt JOGG-regisseur van Elburg Matthijs Bastiaan. ,,Het is lastig om invloed te hebben op het aanbod van supermarkten, al is er bij campagnes wel medewerking. Een Mars of Snicker verkoopt nu eenmaal beter dan een gezond product.” Hij spreekt als panellid op het podium namens zijn collega-regisseurs. Over vijf jaar hoopt hij dat deze aandacht structureel is.

JOGG ambieert een omgeving die gezonde keuzes makkelijker maakt. Maar is dat wel zo? Marjon Bachra, directeur bestuurder van het landelijke JOGG, merkt op dat je bij binnenkomst in Harderwijk de fastfoodketens als eerste opvallen en er onlangs een snackbarketen in het centrum van de stad is gevestigd. De lokale JOGG-regisseur Casper van Dam beaamt dit. ,,Deze fastfood is te vinden aan de randen van wijken met lagere sociaal economische posities, met lagere inkomens en meer overgewicht.”

KOELKAST

Huisarts en co-presentator Alja Sluiter vraagt zich af of de grens bij de voordeur eindigt of dat er invloed tot in de koelkast moet zijn. Een verbod op slagroom of cola in de koelkast gaat te ver volgens een bezoeker. Beter is meer gezond aanbod en dat laten zien – snoepgroente bij de kassa van de supermarkt bijvoorbeeld. Vaak wordt men verleid om de ongezonde keuzes te maken.

GEZONDE KANTINE

Maarten van Dijk is sinds april vorig jaar JOGG-regisseur in Ermelo. In een half jaar zegt hij al veel te hebben bereikt. ,,Ik ben met voetbalverenigingen DVS’33, FC Horst en EFC’58 om de tafel gegaan om hun kantine gezonder te krijgen. Op 8 februari is bij korfbalvereniging Dindoa de uitreiking van de topprestatie badge voeding. Dit is een badge voor een gezond kantine-aanbod volgens de landelijke richtlijnen van JOGG-Teamfit. Bijvoorbeeld een bruine tosti met 30+ kaas, een gezonde daghap van nasi, suikervrije dranken zoals fristi en chocomel zonder suiker en cola zero. Daarnaast gezonde snacks met lage calorieën, zoals popcorn light, gezonde repen, volkoren wraps en bakjes fruit. Ze weten dat er veel vraag naar is en het gaat niet ten koste van de omzet.”

De lekker lunchen campagne noemt Van Dijk ook succesvol. ,,Deze is op 15 januari op acht basisscholen in Ermelo gestart. Bij de Julianaschool gaf de kick-off overwegend positieve reacties.” De conclusie van Van Dijk is dat men in Ermelo op de goede weg is. ,,Bij evenementen van Interactie is altijd groente, fruit en water aanwezig. Gezond kiezen wordt makkelijker.”

PLEZIER IN BEWEGEN

In Putten zijn Kim Ligtermoet en Iris Bloed de JOGG-regisseurs. In Putten is JOGG zichtbaar bij de herinrichting van speelplekken, gezonde voeding op scholen, meer bewegen en aandacht voor mentale gezondheid. Er is een goede samenwerking tussen huisartsen, Putten voor elkaar (Stimenz, Welzijn Putten, Jeugdpunt en Actief Putten) en de gemeente Putten, aldus wethouder Jim van den Hoorn. Ook in Putten is JOGG geborgd in het sport- en beweegbeleid en hoeft financiering niet opnieuw te worden aangevraagd. ,,Plezier krijgen en houden in bewegen, is veel meer waard dan dan kinderen op dieet zetten om af te vallen. Sportkantines staan open voor kleine veranderingen en scholen hebben van ons een blender gekregen om smoothies te maken, wanneer ze dat willen”, zegt Ligtermoet over de visie.

GEZONDE KINDEROPVANG

In Harderwijk trekken JOGG-regisseur Casper van Dam en beleidsadviseur gezondheid Karlijn van Beest namens de gemeente samen op. Zij hebben drie jaar geleden een lokaal plan van aanpak geschreven voor JOGG. ,,Onze focusdoelgroepen zijn 0-4 jaar en 12-18 jaar. Dit omdat de vakleerkrachten en buurtsportcoaches in al hun programma’s op scholen, in wijken en bij clubs de JOGG-aanpak hebben geborgd”, legt Van Dam uit.

Als voorbeeld noemt hij de gesprekken die hij gevoerd heeft met kinderopvangorganisaties. ,,Ik heb de urgentie aangegeven dat het niet zo goed gaat met de jeugd die te zwaar wordt en zij voelen die urgentie ook. Ze zijn gestart met de peutervierdaagse en ik regel met het Voedingscentrum en de GGD dat medewerkers de opleiding tot gezonde kinderopvangcoach kunnen volgen. We willen al op jonge leeftijd beginnen met beleid gezonde voeding.”

STRUCTUREEL

Van Beest meldt dat in Harderwijk steeds incidentele gelden voor JOGG werden gereserveerd. ,,Die moesten we steeds opnieuw aanvragen en de periode loopt tot en met 2026, maar vanaf 2027 is het structureel. De kadernota-aanvraag die ik had ingediend is in augustus goedgekeurd.”

Doesborgh ziet JOGG als aanjager en noemt het positief dat de zeven gemeenten de JOGG-aanpak in hun beleid hebben opgenomen en daarmee ook de middelen vrijmaken om het uit te voeren. ,,De JOGG-aanpak staat in elke gemeente en is lokaal in Actief Putten, Interactie Ermelo en GA! Harderwijk geïntegreerd. Ik ben trots op wat we in tien jaar hebben bereikt. Dunnere kinderen, nee, maar de samenwerking is er wel. En ik weet zeker dat er zonder JOGG nog veel meer kinderen met overgewicht zouden zijn.”