Farren van Wyk brengt van Putten tot Zuid-Afrika een kleurloze ode aan ‘mixed’ identiteit: ‘We waren niet zwart of wit genoeg’

PUTTEN Met een Zuid-Afrikaanse moeder en een Nederlandse vader werd Farren in haar thuisland raciaal geclassificeerd als ‘kleurling’. Via fotografie verkent ze haar huidige identiteit en de complexe relatie tussen Nederland en Zuid-Afrika.

Marja Stienstra

Farren van Wyk (1993) kwam op zesjarige leeftijd naar Nederland, samen met haar moeder en stiefvader. Hier betrokken ze de boerderij van haar stiefvader in het buitengebied van Putten en kreeg Farren er drie broertjes bij. De ene helft van het jaar woont ze op de boerderij, de andere helft in Kaapstad. Het typeert haar gemengde identiteit. ,,Ik vind dat ik gewoon Nederlands ben, maar mijn roots liggen in Zuid-Afrika.”

KLEURLINGEN

De historische relatie tussen Nederland en Zuid-Afrika vindt ze niet fraai. ,,Het koloniale verleden van Nederland in Zuid-Afrika, gestart door de VOC, heeft weliswaar welvaart naar Nederland gebracht, maar dat is wel ten koste gegaan van de inheemse bevolking. De Nederlandse ideologie in Zuid-Afrika leidde tot kolonialisme, slavernij en apartheid. Miljoenen Zuid-Afrikanen met een gemengde afkomst moesten gedwongen verhuizen naar een ‘coloured neighbourhood’, waaronder mijn opa en oma. Ze waren niet wit genoeg, maar ook niet zwart genoeg en werden raciaal geclassificeerd als kleurlingen.”

,,Ik ben geboren in 1993 het laatste jaar van de apartheid, maar mijn moeder en ik hebben ook nog in zo’n gekleurde wijk gewoond”, vervolgt Farren. ,,Ondanks dat de apartheid officieel al jaren is afgeschaft, is er in Zuid-Afrika nog steeds geen sprake van echte gelijkheid. Maar of dat in Nederland wel zo is? Ik vind het zorgwekkend dat er een groeiende aandacht is voor radicaal-rechts gedachtegoed. En zowel mijn broertjes als ik hebben hier te maken (gehad) met racisme.” 

‘We waren niet zwart of wit genoeg’

BOERDERIJ

Het is duidelijk dat haar herkomst en huidige identiteit haar bezighouden. Het vormde de aanleiding om haar verhaal vast te willen leggen in beeld. Farren fotografeert al sinds haar zestiende en heeft op de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht haar voorliefde voor analoge fotografie ontdekt. De afgelopen jaren maakte zij meerderde foto’s van haar familie en zichzelf, waarbij de boerderij in Putten, een voormalige varkenshouderij, altijd het decor vormde. In haar beelden brengt ze twee culturen samen en speelt ze bewust met diverse vormen van representaties en stereotyperingen. Zo is op één van de foto’s haar broertje te zien in een blauwe overall met klompen.   

ZWART-WIT

Het persoonlijke fotoproject trok de aandacht van de curator van het Fotomuseum Den Haag (Willemijn van der Zwaan), waar Farrens foto’s momenteel te zien zijn. Het is haar eerste grote solotentoonstelling met de naam ‘Mixedness is my Mythology’. Het project bevat uitsluitend zwart-wit foto’s: een bewuste keuze. Farren: ,,Bij zwart-wit fotografie doet je huidskleur er niet toe. Als kleurlingen worden wij grijs op foto’s en dit geeft mij de ruimte om te spelen met vraagstukken rondom identiteit: ben je zwart of wit? Ben je Nederlands of Afrikaans?”      

De tentoonstelling is een krachtig, intiem onderzoek naar haar gemengde identiteit geworden. Farren wil mensen meegeven dat het mengen van culturen iets is dat omarmt moet worden. ,,Er bestaan zo veel vooroordelen en stereotyperingen, wat ik jammer vind. Ongeacht onze afkomst en huidskleur horen we er allemaal bij en dát is wat ik met mijn project wil laten zien. We moeten niet in hokjes denken en elkaars verschillen benadrukken, maar juist elkaars overeenkomsten.”

Naast het maken van foto’s is Farren werkzaam als onderzoekdocent aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en als web- en foto-editor bij ZAM magazine. Voor haar volgende project wil ze de inheemse flora en fauna van Zuid-Afrika bestuderen en fotograferen. ,,Dat gaat voor mij wel een uitstapje naar kleur worden’’, constateert ze lachend.    

‘Mixedness is my Mythology’, bestaande uit ruim vijftig foto’s is tot en met 23 augustus te zien in het Fotomuseum Den Haag. Of in Farren haar boek, te vinden op: 
www.farrenvanwyk.xyz.

Lees ook

Aart van Dusschoten neemt na 23 jaar afscheid als voorzitter van SNMP: ‘Niet altijd meer aan hoeven staan’