Kinderen moeten therapie voortijdig afbreken: Puttense stichting strijdt voor behoud van equitherapie

PUTTEN Voor sommige kinderen is therapie op een stoel tegenover een hulpverlener niet de juiste weg. Bij Stichting Kind te Paard in Putten vormt een dier het middelpunt van de behandeling. Dat het werkt, zag Marianne bij haar twee kinderen. Toch stopte de therapie.

Frieda Fennell

Equitherapeut en oprichter van Stichting Kind te Paard Lize van Ginkel ziet dagelijks hoe kinderen die vastlopen in hun ontwikkeling, gedrag of emoties, via het contact met een paard weer stappen vooruit kunnen zetten. Tegelijkertijd ziet ze de toegang tot haar therapie steeds verder verdwijnen. Sinds een beleidswijziging wordt de behandeling niet meer vergoed en juist de meest kwetsbare kinderen vallen daardoor buiten de boot.

DRAMA

Marianne* uit Putten weet uit eigen ervaring wat equitherapie voor een kind kan betekenen. Haar twee kinderen volgden therapie bij Stichting Kind te Paard. Daarvoor waren verschillende andere trajecten geprobeerd, waaronder psychomotorische therapie (PMT), cognitieve gedragstherapie en dramatherapie. Dat laatste traject noemt Marianne achteraf veelzeggend genoeg ‘ook echt een drama’.

GEEN DREMPEL

Bij Van Ginkel vonden haar kinderen een behandelvorm waarbij ze zelf nauwelijks het gevoel hadden dat ze met therapie bezig waren. ,,Het beste aan de equitherapie is misschien wel dat de kinderen het niet als therapie ervaren. Ze zien het eerder als een sport of hobby, waardoor er geen drempel is.” De resultaten waren volgens Marianne al snel zichtbaar. ,,Ze aten en sliepen beter, gingen tijdig naar het toilet en communiceerden beter met de omgeving.”

,,Het beste aan de equitherapie is misschien wel dat de kinderen het niet als therapie ervaren.”

METEEN EFFECT

Van Ginkel is equitherapeut bij Stichting Kind te Paard. In haar jarenlange carrière in de kinderpsychiatrie zag ze kinderen voorbij komen met ernstige ontwikkelings-problematiek. Juist voor deze kwetsbare groep kan equitherapie volgens haar een doorbraak betekenen. ,,Vijftien jaar geleden werkte ik bij een zorginstelling voor complexe psychiatrie waar kinderen 24 uur per dag verbleven, vaak ook in de vakanties. Al afleiding bracht ik mijn eigen paard mee en zag meteen effect. Kinderen met agressieproblemen werden zachter en angstige kinderen durfden meer naar voren te treden.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

LOOPBAAN

De ervaring vormde het begin van een nieuwe richting in haar loopbaan. Uiteindelijk volgde Van Ginkel de opleiding tot equitherapeut en startte ze, met behulp van donateurs en fondsen, Stichting Kind te Paard. Inmiddels is de stichting al tien jaar gevestigd in Putten; daarvoor werkte Van Ginkel vanuit Zeist. Op het hoogtepunt bestond de kudde uit negen IJslandse paarden.

VAN MENS TOT DIER

Ondanks dat ze de toekomst van de stichting soms somber inziet, spat de passie voor haar vak af van het gezicht van Van Ginkel wanneer ze over haar werk praat. ,,Equitherapie heeft een aantal facetten die andere therapieën – van mens tot mens – niet kunnen bieden. Veel kinderen met psychiatrische problemen zijn het contact met hun lichaam volledig kwijtgeraakt. Ze voelen als het ware niet meer.”

LIJFELIJK CONTACT

Het contact met het paard brengt daar verandering in. ,,Door het lijfelijke contact met het paard ontstaat er een verbinding en leren ze hun eigen lijf weer kennen. Een paard is een kuddedier en moet sociaal sterk zijn om te overleven. Daarom pikt een paard de fijnste lichaamssignalen op en neemt gedrag over. Zo spiegelt het paard als het ware het kind; je krijgt terug wat je geeft. Dat is heel leerzaam en zet het kind in zijn kracht.”

Soms zijn kinderen juist het vertrouwen in mensen kwijt of hebben moeite met verbale communicatie door een taalbarrière of spreekangst. Die kinderen hebben ook baat bij de therapie. Van Ginkel: ,,Juist in een natuurlijke omgeving, door buiten en in beweging te zijn met het paard, kan een kind uit zijn hoofd komen.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

VAN NEGEN NAAR VIJF

De stichting had lange tijd contracten om basis-GGZ en specialistische GGZ aan kind en jeugd te bieden, waardoor de therapie werd vergoed. Door een wetswijziging in 2022 verloor Van Ginkel echter het contract als klein zorginitiatief.

Daarmee veranderde de financiële basis onder de stichting. Veel gezinnen hebben simpelweg niet de financiële mogelijkheden om deze vorm van therapie zelf te betalen. ,,Daarom is ondersteuning vanuit de gemeente juist zo belangrijk.” Tegelijkertijd zijn de kosten voor het houden van de paarden gestegen. ,,Door de aanwezigheid van de wolf moeten de dieren ’s nachts binnen staan, wat extra kosten met zich meebrengt”, legt Van Ginkel uit. Als gevolg van de financiële onzekerheid werd de kudde teruggebracht van negen naar vijf paarden. Van Ginkel probeert desondanks de stichting overeind te houden.

STOPPEN

Ook het gezin van Marianne werd tijdens de behandeling geconfronteerd met het wegvallen van de vergoeding. De kinderen moesten midden in hun traject stoppen door de beleidswijziging van de gemeente Putten. 

Daarna kwamen de kinderen op lange wachtlijsten terecht en volgden andere zorgtrajecten. Volgens Marianne hadden die trajecten uiteindelijk niet het beoogde effect. ,,Deze trajecten kostten uiteindelijk veel meer geld en leverden minder op. En ze hebben niet kunnen bereiken wat de equitherapie wél wist te bereiken. Er was meer mogelijk geweest voor onze kinderen en dat had een groot verschil kunnen maken in hun leven nu.”

,, Er was meer mogelijk geweest met equitherapie en dat had een groot verschil kunnen maken.

Ze vraagt zich dan ook af wat er was gebeurd als de equitherapie had kunnen worden voortgezet. ,,Het had nu niet zo’n verwoestende impact op het gezin gehad als de therapie was doorgezet.”

BESCHIKBARE HULP

Binnen de gemeente Putten kunnen gezinnen met een psychiatrische zorgvraag terecht bij een zorgconsulent. Die beoordeelt de zorgvraag en kijkt welke hulp beschikbaar is. De consulent is tegelijkertijd budgethouder. De regie over de zorg ligt daarmee bij de gemeente, zo legt Marianne uit. ,,Putten stuurt aan op zorg in natura. Daarmee bepaalt de gemeente in belangrijke mate welke zorg kan worden ingezet. Een persoonsgebonden budget (pgb) wordt ontmoedigd, waardoor wij zelf niet kunnen kiezen wat het beste is voor onze kinderen.”

Voor Van Ginkel is het wrang dat de kinderen die zij graag wil helpen, nu juist moeilijk toegang hebben tot haar therapie. Toch overheerst bij haar niet de frustratie, maar de passie voor haar vak. Op de vraag hoe ze haar werk volhoudt na het zien van zoveel moeilijke en verdrietige verhalen, antwoordt ze: ,,Ik zie dagelijks hoe kinderen steeds weer stapjes zetten en hun doelen behalen. Ondanks dat ze hun angsten opzoeken, tellen ze af tot ze weer mogen komen. Ik zie ze genieten tijdens het proces en dat maakt het werk zo mooi.”

AFSCHEID

Het spannendste moment van een traject is voor haar daarom niet het begin, maar juist het einde. ,,De kinderen gaan zich toch hechten aan het paard, waardoor het afscheid heel zorgvuldig moet plaatsvinden. Kinderen zijn nadien ook altijd nog welkom om langs te komen.”

De kinderen van Marianne hebben op hun eigen manier afscheid genomen. Voor het gezin is vooral duidelijk wat de therapie had kunnen betekenen als het traject niet voortijdig was beëindigd.

En daarmee blijft voor Van Ginkel de vraag overeind hoe lang Stichting Kind te Paard nog kan blijven bestaan. De paarden staan klaar, de kinderen die hulp nodig hebben zijn er, en de therapeut ziet dagelijks wat de behandeling kan opleveren. Alleen de toegang tot de therapie wordt steeds moeilijker.

*Marianne is een gefingeerde naam in verband met de kleine Puttense gemeenschap. Haar echte naam is bij de redactie bekend.

HOE WERKT DE JEUGDWET? Sinds de Jeugdwet van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor vrijwel alle jeugdhulp, waaronder de jeugd-GGZ. De gemeente bepaalt niet zelf welke behandeling een kind medisch gezien nodig heeft, maar is wel verantwoordelijk voor de toegang en financiering van de jeugdhulp. Ouders kunnen daarbij zorg in natura krijgen of een persoonsgebonden budget (pgb). 

REACTIE GEMEENTE PUTTEN Gemeente Putten laat in een reactie weten dat wanneer een andere passende maatwerkvoorziening beschikbaar is, de gemeente niet de gevraagde therapie hoeft toe te kennen. Bij meerdere adequate opties geldt de goedkoopste tijdig beschikbare voorziening. Ook als deze niet de voorkeur heeft van de cliënt. Daarnaast geeft de gemeente aan dat Jeugdhulp in principe wordt geboden door aanbieders met SKJ- of BIG geregistreerde professionals. ,,Equitherapie of paardentherapie is, in ieder geval op dit moment, geen wetenschappelijk bewezen effectieve hulpvorm”, aldus de gemeente. Tenslotte laat de gemeente weten dat wanneer een persoonsgebonden budget gekozen wordt, door de aanvrager aangetoond moet worden dat het budget gebruikt wordt voor hulp die voldoet aan dezelfde eisen als de hulp in natura.

VERVOLG De VVD Putten heeft dit dossier uitgezocht; een uitgebreide reactie volgt volgende week. Loop jij ook tegen een gesloten deur en zie je geen oplossing? Neem contact op met puttenaer@bdu.nl .

Lees ook

Putten wil vastgelopen GGZ doorbreken