Historicus Evert de Graaf geeft lezing over Berend Dijkman; van verzetsleider tot verrader
28 maart 2025 om 17:30 HistoriePUTTEN Historicus Evert de Graaf organiseert opnieuw een lezing over de oorlog. In De Aker vertelt hij op 31 maart over Berend Dijkman: van verzetsleider tot verrader. De inloop is vanaf 19.30 uur, de lezing start om 20.00 uur. Deelname bedraagt vijf euro per persoon.
Verzetsman Berend Dijkman uit Ermelo gold tot zijn arrestatie als grote verzetsleider. Zijn schuilnaam in het verzet was ‘Piet van de Veluwe’. De Puttense koerierster Aartjen Simon zei over Dijkman toen ze hem voor het eerst had gezien en gehoord op een grote vergadering op ‘De Instuif’ in september 1944: ,,Dat is nu de grote Piet. Ik vond hem wel een beetje sympathiek. Hij was gewoon in civiel gekleed.’’ Dijkman was in 1904 geboren in de Drentse hoofdstad Assen in het gezin van de rijksveldwachter Adolf Dijkman en Arentien Smit. Hij had een drie jaar ouder broertje Evert. Na zijn lagere schooltijd en enige jaren op de ULO, werd hij kantoorbediende in Leeuwarden. Het kantoorbestaan beviel hem niet en hij trad in de voetsporen van zijn vader. Dat was tenminste een avontuurlijker bestaan: jacht maken op stropers, dieven vangen en de orde handhaven. In 1931 werd hij ook rijksveldwachter in Leeuwarden.
Vlak voor de oorlog werd hij opperwachtmeester in Ermelo en trok in bij bakker Drost. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog hield hij zich eerst nog afzijdig, hoewel hij een grondige hekel aan de Duitsers had. Wat je eigenlijk niet van een politieagent zou verwachten, was het feit dat hij het goed kon vinden met enige zwarthandelaren in Ermelo. In gesprekken met deze mensen liet hij zich zeer laatdunkend uit over de Duitsers. Dat werd hem noodlottig. Er volgde een tuchthuisstraf, die hij moest uitzitten in Duitsland. Vlak voor de Kerst van 1943 was hij weer terug in Ermelo. Vol van rancune ten opzichte van de Duitsers. Als man van de daad werd hij lid van de Raad van Verzet, een communistische organisatie. Zij kozen met volle overtuiging voor gewapend verzet.
Dijkman, ‘Piet van de Veluwe’, werd al gauw in deze kleine verzetsorganisatie de leider op de Veluwe, terwijl hij eigenlijk daar de capaciteiten niet voor had. Dat brak hem op, toen het verzet juist in 1944 een sterke groei meemaakte. Het leiden van een verzetsorganisatie, met de nodige verzetsgroepen in meerdere plaatsen, kon hij niet goed aan. Koppig als hij was, wilde hij dat niet inzien. Mede door zijn slechte aansturing werd de aanslag op 1 oktober 1944 bij de Oldenallerbrug een groot debacle. Het werd nog erger, toen hij door SD’ers overvallen werd in de woning van bakker Drost. Tegen alle voorschriften in had hij alle namen en adressen van het verzet in huis en die vielen toen in handen van de gehate SD. Dijkman werd gearresteerd en werd voor de keuze gesteld: meewerken of de kogel. Hij koos voor het eerste. Er volgde een golf van arrestaties. Zeer veel verzetsmensen, ook in Putten, zijn daarvan het slachtoffer geworden. Uiteindelijk wist ook Dijkman zijn hachje niet te redden en werd hij met andere ‘Todeskandidaten’ in Wierden geëxecuteerd.
