The Keystone Paper | Grotendeels mislukt maar Epe bevrijd

VELUWE Al met al heeft Operatie Keystone weinig resultaat gehad. Ondanks de grote moed van de SAS-commando’s en het Nederlands verzet was de operatie nauwelijks een succes te noemen. Toch was er ook succes. Zo werd Epe wel bevrijd, zoals blijkt uit het volgende fragment uit het boek Operatie Keystone.

Rende van de Kamp

Na de mislukte aanvallen op de Broeksbrug en de Deventerbrug ten oosten van Apeldoorn dachten de Canadezen dat de Duitsers Apeldoorn hardnekkig zouden verdedigen. Het aanvalsplan werd daarom veranderd: eerst zou de artillerie Apeldoorn beschieten waarna infanterie de stad in het noorden en zuiden zou aanvallen. De artilleriebeschietingen zouden ongetwijfeld tot grote schade aan de stad en veel slachtoffers onder de burgerbevolking hebben geleid. Wat de Canadezen niet wisten was dat de meeste Duitsers Apeldoorn ondertussen hals over kop hadden verlaten en via Otterloo probeerden te ontkomen naar het westen van Nederland. In de stad was slechts een kleine achterhoede van het totaal achtergebleven.

In de nacht van 16 op 17 april wisten de commandant van het Apeldoornse BS-district, Gijsbert Numan, het Sprengkommando bij de Apeldoornse brug ervan te overtuigen dat zij zich maar beter konden overgeven. Numan stak vervolgens samen met een ander verzetslid het kanaal over om de Canadezen te vertellen dat het grootste deel van de Duitsers weg was en een artilleriebeschieting van Apeldoorn niet nodig was.

DRIE LICHTKOGELS

In de vroege ochtend van 17 april slopen Canadese soldaten over de bruggen naar de westkant van het kanaal. Numan schoot drie lichtkogels af: dat was het teken voor de Canadese hoofdmacht om de stad in te nemen. Een enkele Duitse sluipschutter bood nog weerstand, maar daar maakten de Canadezen snel een eind aan.

VERBORGEN

Jedburgh-officier majoor Clutton, die zich al die tijd in Apeldoorn verborgen had gehouden om radiocontact met het SFHQ in Londen te onderhouden, begaf zich onmiddellijk na de bevrijding van de stad naar het Special Force Detachement bij het hoofdkwartier van de 1st Canadian Army om rapport uit te brengen. Daar meldde zich die ochtend ook kapitein Maarten Knottenbelt, die erin was geslaagd enige tijd daarvoor door de Duitse linies te breken. Ondertussen bevrijdde de onvermoeibare luitenant De Stoppelaar Blijdesteijn samen met een BS-eenheid Epe.

KRIJGSGEVANGEN

Net als in Apeldoorn hadden de meeste Duitsers het dorp al verlaten. Om zijn positie te consolideren, vroeg de Stoppelaar Blijdesteijn versterking aan het Canadese hoofdkwartier in Apeldoorn. Daar kwam op 17 april zijn bericht binnen: ,,Met de hulp van het plaatselijke verzet in Epe heb ik de stad bevrijd en dertig krijgsgevangenen gemaakt waaronder één officier. Ben bang voor aanval van de vijand die nu in het gebied van Nunspeet-Epe is. Is het mogelijk om me hulp te sturen?” Het antwoord dat in de nacht kwam was veelzeggend: “Kunnen helaas de SAS in Epe niet helpen.”

ONTKENNENDE TELEGRAM

Op 18 april verschenen er toch eenheden van het Canadese leger. Ondanks dat ontkennende telegram van het Canadese leger, verkeert men nog steeds in de waan dat Epe door de Canadezen werd bevrijd. De waarheid is echter dat de bevrijder van Epe een Nederlands lid van de Special Air Service was.