Vrijwilliger Herman van Oeveren is van alle markten thuis: ‘Op Landgoed Schovenhorst is het één grote familie’

PUTTEN „Als vrijwilliger kom je op Landgoed Schovenhorst echt in een warm bad”, zegt Herman van Oeveren over zijn bezigheden voor en op Schovenhorst in Putten. Hij raakte bij toeval betrokken, waarna zijn taken zich al snel uitbreidden. Een gesprek met een gedreven kracht achter het landgoed.

Wie Herman van Oeveren vraagt naar zijn loopbaan, moet bedacht zijn op enkele complexe benamingen. Dat hoorde bij zijn werk aan de Universiteit Wageningen. „Noem mij voor het gemak onderzoeksmedewerker”, zegt hij bij wijze van introductie. Ter illustratie geeft hij voorbeelden uit zijn 47 dienstjaren. „Ik deed vegetatiekundig onderzoek in de duinen, dus wat groeit daar nu precies? In onder meer Zuid-Afrika deed ik tropisch natuurbeheer. Wat is de invloed van CO2 op het toenemende aantal struiken en grassen? Ik heb een digitaal systeem ontwikkeld waarin alle grassoorten met hun namen konden worden opgezocht. Er zijn duizenden grassoorten, dus daar was behoefte aan. Apps om met je mobiel snel een naam op te snorren bestonden nog niet.” In de laatste jaren van zijn loopbaan deed Herman onderzoek naar de ecologie en verspreiding van de schapenteek.

LOOPBAAN

Ervaring uit die loopbaan komt nu van pas bij Hermans vrijwilligerswerk op Landgoed Schovenhorst, waar hij ook gids is. Daar komt bovendien nog iets anders bij: „Ik heb veel samengewerkt met studenten aan onderzoek, tot in British Columbia toe. Dat blijkt nu heel handig, want een verhaal vol kennis afsteken is niet genoeg. Je moet ook de aandacht weten vast te houden.” Met zijn kennis zet Herman zich op Landgoed Schovenhorst in voor onder meer kweek van bomen en het planten ervan. Bij elke nieuwe aanplant komt een bordje met naam, herkomst, plantjaar en locatie op Schovenhorst. 

De eerste aanplant gaat terug tot halverwege de negentiende eeuw. „Je praat hier over zo’n driehonderd soorten loof- en honderdvijftig soorten naaldbomen waar echt iets over te vertellen valt en die voor velen volstrekt onbekend zijn. Ik heb bijvoorbeeld alle bestaande naambordjes gecontroleerd en soms aangepast. Een boom die op het ene bordje Canadees is, kan niet op een volgend bordje ineens Amerikaans zijn, dat soort details.” 

DIGITALE BOMENKAART

Een groot project dat Herman heeft gerealiseerd is het plaatsen van alle bomen op Schovenhorst op een digitale kaart; je kunt daardoor met je smartphone de weg naar al die bijzondere bomen vinden. Wat niet iedereen weet, is dat Schovenhorst maar liefst vijf bomentuinen telt: het Kleine Pinetum uit 1852, het Grote Pinetum uit 1904, het Josinapark uit 1929, het Arboretum uit 1938, het Drie Continentenbos uit 1966 en dan de rest van het 178 hectare tellende bos van het landgoed. Andere onderdelen van het landgoed zijn de Bostoren, de Brasserie, de houtkap en de diverse landhuizen. Voor de foto kiezen we de opvallendste plek: Herman poseert bij de ‘Mammoetboom’ uit 1853. Intussen een ware reus. Ook staat hier de allereerste Douglasspar in Nederland, die hier is geplant in 1854. 

Tekst gaat verder onder de foto

Deze allereerste Douglasspar in Nederland werd op Landgoed Schovenhorst geplant in 1854, vertelt Herman van Oeveren. - Martin Vesseur

BIJ TOEVAL

Dat Herman lid werd van het team van zo’n veertig vrijwilligers berust op toeval. Hij heeft een huisje in Putten vlakbij Schovenhorst. „Tijdens een wandeling stond ik hier een bepaalde boom te fotograferen, waarop Aart Jongekrijg, die net langskwam, me vroeg: waarom maakt u een foto van zo’n onaanzienlijke boom? Mijn antwoord: dit is een boom die ik niet ken, ik wil gaan uitzoeken hoe die heet. Prompt bood hij me een rondleiding aan en dat was het begin. Kort daarna nam ik een zak vol takken mee om van meer bomen de namen te gaan opzoeken. Daar was behoefte aan, omdat de naam van sommige soorten niet zeker was, want Aart zei: ‘ik heb nooit leren determineren’. Ik wel, dus dat kwam van pas.” Determineren is de kunst van het opzoeken van bomen, struiken en grassen aan de hand van hun structuur. „Ik ben toen gestart met alle 1.200 bordjes te controleren en eventueel te vernieuwen. Nu zijn we zo ver dat we hopelijk binnenkort de 300 bijzonderste bomen op de website van Schovenhorst kunnen gaan laten zien, dat heb ik voorbereid.”

BOTANISCHE KENNIS

Met zijn achtergrond brengt Herman veel botanische kennis mee, die nu dus van pas komt. „Na een tijdje werd ik gevraagd om als vrijwilliger toe te treden tot het team.” Hermans voornaamste taak werd het collectiebeheer. Hij werkt veel samen met Jongekrijg, die vroeger eigenaar was van een hoveniersbedrijf. Dezelfde kennis komt Herman van pas bij het geven van rondleidingen. „Ik ben standaard het tweede deel van de week en soms het weekend in Putten en kan dan groepen rondleiden. Dat vind ik erg leuk om te doen en dan vooral de mensen zelf aan het werk zetten. Dus als iemand vraagt: hoe hoog is die reuzen-Douglas, dan zeg ik: ik ga je laten zien hoe je dat ter plekke zelf kunt uitrekenen. Zo deed ik dat met studenten ook. Als iemand vraagt ‘waarom’, dan is mijn reactie: waarom is geen goede vraag. Het gaat om waardoor en waartoe. Altijd mensen aan het denken zetten.”

Vrijwilligerswerk is wat Herman van Oeveren betreft logisch. „Het is een beetje mijn calvinistische achtergrond: ik wil niet alleen maar pensioengeld ontvangen maar er ook iets voor doen. En ja, daarnaast wil ik ook gewoon bezig zijn.” 

Dit is een verhaal in de serie ‘De Vrijwilliger’. Voor deze reeks zijn we op zoek naar mensen die zich met passie en enthousiasme belangeloos inzetten voor een ander, een organisatie, vereniging of mooi initiatief. Ben jij zo’n vrijwilliger? Of ken je iemand die zich met hart en ziel inzet en daar graag zijn of haar verhaal over wil vertellen? Laat het ons weten! Neem contact op met de redactie via puttenaer@bdu.nl.

Lees ook

Wethouder Ronald van Veen werkt zomers als vrijwillig reisleider: ‘Er is een wereld buiten Ermelo en die ontdekken is zo mooi’