Serie Verzamelaars | Harderwijker Pieter Kalkman heeft collectie miniaturen uit jaren ‘60: ‘Dateer films aan de auto’s’
7 november 2024 om 17:00 AchtergrondHARDERWIJK Pieter Kalkman is al bijna vijftig jaar een verwoed verzamelaar van autominiaturen. Inmiddels heeft hij een collectie van zo’n duizend schaalmodellen. Kalkman blijkt verslingerd aan auto’s en omschrijft dat zelf als: ,,Het heeft mij altijd geboeid zolang ik me kan herinneren. Ik heb een natuurlijke interesse in de vormgeving van auto’s en ik heb daar oog voor.” De 62-jarige Harderwijker vertelt bevlogen zijn verhaal en waarom auto’s uit het jaar 1962 zo bijzonder zijn voor hem.
Marco Jansen
Het jaar 1962 is het geboortejaar van Kalkman. Als kleuter keek hij al vanuit het raam en identificeerde auto’s met een schuine en platte voorkant. Zijn middelbareschooltijd bracht hij in Ermelo door. Als tiener kocht hij schaalmodellen bij autodealers en garagebedrijven in Ermelo, Harderwijk en Putten. Deze waren representatief voor de modellen die in de showrooms stonden. Die verzameling heeft hij verkocht aan een opkoper. „Die man vertelde dat het niets waard was omdat hij het speelgoed vond. Maar het was een eerlijke man en toen hij het kon doorverkopen, stuurde hij me nog vijfhonderd gulden toe.”
SPECIALISEREN IN JAREN ‘60
Kalkman woonde 39 jaar in het buitenland. Hij ging werken voor een Amerikaanse zendingsorganisatie die vrijwilligers in heel Europa plaatst. Zo was hij veel op reis door Europa en woonde ruim 20 jaar in Praag in Tsjechië. Hier bouwde hij een nieuwe verzameling op. Kalkman begon met Citroëns en Alfa Romeo’s – van deze merken was hij ooit automonteur, maar is nu gespecialiseerd in auto’s en busjes van begin jaren 60. „Je moet niet in het wilde weg gaan verzamelen. Ik heb gekozen voor auto’s uit 1962, mijn geboortejaar. De eerste, een Renault Estafette busje uit 1962, kocht ik in Praag in een restanten boekhandel. Met mijn verzameling personenauto’s en busjes (schaal 1:43) wil ik een doorsnee van de ontwikkeling in design vastleggen. In de beginjaren 60 zag je het ontwerp van auto’s veranderen en de verschillen in design interesseren mij. In de jaren 40 had je de kattenrug, in de jaren 50 de bolhoed en in de jaren 60 de strakkere lijnen en scherpe hoeken. Het verloop van de zijkant van de auto’s naar de achterruit had een golfbeweging vergelijkbaar met de lijn van een colafles. De Studebaker Avanti was de eerste en daarna werd het veel groter en zag je het in bijna alle merken terug. In de jaren 70 kwamen hoekige auto’s en in de jaren 90 was alles weer rond. Pas daarna kwamen er grotere verschillen.”
In Tsjechië had hij een huis van 300 m2, nu is zijn huis in Harderwijk met 90 m2 een stuk kleiner. Voor de gelegenheid heeft hij vitrines in de slaapkamer van zijn dochter ingericht. Hier staat ook een Mercedes uit 1962 waar hij in zijn zendingsjaren in Afrika in reed. De auto’s duikt hij op in speciaalzaken en op beurzen. ,,Op 30 november ga ik naar de Autominiaturenwinkel in ‘t Harde en op 21 december naar de NAMAC-beurs in Houten, een van de grootste ter wereld.”
GELIMITEERDE OPLAGES
De verzamelaar heeft oog voor detail en bijzondere exemplaren. Hij laat een Chrysler Valiant zien. ,,Deze heb ik speciaal uit Australië laten komen met vrienden die overkwamen. Het is een specifiek model, want deze auto’s werden altijd gemaakt met een reservewiel in de kofferklep. Dit model is zonder de kofferbak. Dat is maar één jaar zo geweest, daarna gingen ze andere auto’s bouwen.” Ook toont hij een Buick Riviera uit 1962. ,,Dit is model nummer 215 uit een serie van 250. Van deze auto zijn niet zoveel schaalmodellen gemaakt. Ik heb veel modellen waar zeer gelimiteerde oplages van zijn. Zoals een Beetle uit de Beetle-shop in Parijs, waarvan er maar twintig gemaakt zijn. Een ander model waar ik lang naar gezocht heb is een mini met kofferbak.”
Hij laat boeken van de Harderwijker geschiedenis zien met foto’s waarvan het jaartal niet klopt, omdat de auto’s die erop staan toen nog niet bestonden. ,,Hier staat een Renault 5 op een plaatje uit 1960, maar dat model bestond pas in de jaren 70. En dit is een foto van de haven in de jaren 50 met een Ford Transit uit 1965. Maar die auto bestond toen nog niet. Er staat ook een Spaans equivalent van een Citroën uit 1962. Ik heb ze allebei”, zegt Kalkman en haalt de schaalmodellen erbij. „Mijn vrouw vindt het niet leuk om met mij film te kijken, omdat ik de film dateer aan de hand van de auto’s die er in voorkomen. Vaak komen die niet overeen met de tijd waarin de film plaatsvindt. Ze stoppen de verkeerde auto’s in de film.”
