Columnist Pieter van Heiningen over de toekomst van Puttens buitengebied: ‘Sorry boeren’
2 juli 2026 om 12:00 ColumnSorry boeren
Laatst had ik boodschappen gedaan in ons dorp. Ik fietste naar huis langs het Huinerkerkpad. Opeens zag ik ze: een ree met haar kalfje. Net geboren in een oogstbaar roggeveld. Ik stopte. Snel maakte ik enkele foto’s. Na een kwartier liepen ze een oude bosgroeiplaats in.
Als ik de plannen van ‘onze’ regering en provincie mag geloven, zal het snel gebeurd zijn met dergelijke beelden. De gemeente Putten heeft de samenwerkingsovereenkomst Aanpak Veluwe ondertekend. Zij sluit zich aan bij de samenwerking tussen Rijk, provincie, waterschappen en gemeenten om natuurherstel en economische ontwikkeling op en rond de Veluwe mogelijk te maken. Volgens wethouder ‘t Jong kan Putten nog alle kanten op, zolang er geen besluiten zijn genomen. Gelooft u het?
Ze noemen het “gebiedsgericht beleid”. Het voelt meer als een schaakspel. De boeren zijn de pionnen en hun grond het bord dat na elke zet opnieuw getekend wordt. De stikstofnormen zijn heilig zolang ze de juiste dingen tegenhouden: koeien, stallen, erfverharding. Zodra er een afrit, een woonwijk of een datacentrum met eigen wolkje op de horizon moet komen, blijkt stikstof ineens een flexibel concept. Dan is het ‘mitigeren’, ‘salderen’, ‘innovatief reduceren’ en vooral: ‘versnellen’.
Zodra het erf leeg is, sloop je boerderijen en stallen. Kondig “ruimte voor de toekomst” aan, het liefst met sfeervolle plaatjes van vrolijke gezinnen en een reiger die opeens stikstofneutraal is geworden. En vergeet de ontsluitingswegen niet. Elke plaats met een beetje eigenwaarde heeft toch minstens een ‘overbodige’ rondweg?
Vertel dit de boerengezinnen, die al generaties geleefd, geploeterd en gezwoegd hebben op hun land, dat dus nu ‘niet van hen’ blijkt te zijn. Ach, wat zal het landschap veranderen. Waar eens de koeien rustig graasden en zwaluwen ‘s avonds over de weilanden vlogen, hoor je dan het constante gezoem van een datacenterkoeling, die onze stroom slurpt alsof het bronwater is.
Maar we gaan gelukkig schoon bouwen. Elke heipaal is een biecht. Elke rotonde een excuus. De lucht wordt schoner. Het voedsel duurder, want dat komt allemaal van ver over zee. De natuur in ons land, die we zelf hebben aangelegd, wint het. Maar ze moet wel binnen de contouren van de ruimtelijke visie blijven. En de boer? Die mag de wandelpaden onderhouden op wat vroeger zijn land was. In Putten herinneren dan alleen nog de straatnamen aan wat eens boerenland was. ‘Sorry, boeren, we hebben ons vergist’, aldus Jetten jaren later.
Pieter van Heiningen
