The Keystone Paper | Arie Noot over zijn verleden: ‘We moesten vooral onrust stoken’

VELUWE Het klinkt als een spannend jongensboek: als lid van de Britse paracommando’s van de befaamde Special Air Service (SAS) gedropt worden achter de linies in de Tweede Wereldoorlog met een geheime opdracht. Maar de Amsterdammer Arie Noot maakte het mee, onder meer door zijn deelname aan Operatie Keystone in april 1944. Vlak voordat hij in 2017 overleed in Amerika, vertelde hij erover in een interview met het Veteranenmagazine Checkpoint.

Fred Lardenoye

De in Amsterdam geboren en getogen Arie Noot raakte in de Tweede Wereldoorlog al jong betrokken bij illegale activiteiten. Zijn ouders vonden het raadzaam dat hij onderdook bij een tante in Amsterdam, samen met een neef die nog studeerde. In zijn boek ‘Gratitude is my last word’, dat hij zelf optekende voor zijn familie, staat een foto waarop hij als vrouw verkleed te zien is. Lachend: ,,Dat was de enige manier om nog op straat te komen, we zaten er al een half jaar. Even frisse lucht happen. Maar mijn neef zag er knap uit, dus hij kreeg veel aandacht van de moffen.” Door de razzia’s werd het te gevaarlijk. ,,Vlak voor de deur werden mensen, ook kinderen, doodgeschoten. We zijn toen ondergedoken in het seminariegebouw in het Brabantse Haaren, waar vlakbij een concentratiekamp was. Onder de neus van de Duitsers, maar ze zagen ons niet. Het was veilig. Mijn ouders kwamen zo nu en dan langs.”

Hoewel – naar achteraf bleek – hun ouders er bij de Ondergrondse op hadden aangedrongen dat zij niet aan gevaren blootgesteld zouden worden, gingen de verzetsactiviteiten door. Zo begonnen ze onder meer een illegaal krantje met een stencilmachine van de Boerenbond. ,,Dat vulden we met nieuws dat we van een illegale radio van de bakker hoorden en brachten het ’s nachts rond. Verder kon je niks doen, je was machteloos.”

Lees ook

The Keystone Paper | Operatie Keystone moest bevrijding versnellen

 

SAS

Dat ergens in september 1944 vanuit Engeland een oproep kwam aan jonge Nederlandse mannen in het verzet, kwam dan ook op een goed moment. ,,Ik dacht dat het prins Bernhard zelf was, die de oproep deed. Het ging ook om parachutisten, maar ik geloof niet dat de Special Air Service daarbij al genoemd werd.” Met een Dakota werden ze opgehaald, op het al bevrijde vliegveld Gilze-Rijen. ,,We werden naar Colchester in Engeland gevlogen en de volgende dag waren we al in uniform gestoken.”

Ze begonnen met ongeveer dertig Nederlanders aan de opleiding bij de SAS. ,,Daarvan waren er na afloop nog maar zeven over, de rest kon het niet aan. Die kwamen bij de Prinses Irene Brigade terecht.” Na de topzware opleiding werden ze sergeant. Vooral het paraspringen herinnert Noot zich goed, de uit zijn uniform gesneden parawing heeft hij als stille getuige naast zijn rode SAS-baret op de stoel liggen. Hij pakt hem beet: ,,Het is een hele speciale, de Special Air Force-wing die ze in Egypte hebben ontworpen.”

VERWARRING

Na de opleiding werden Noot en zijn kameraden ingedeeld bij 2 SAS, dat begin april 1945 zou worden ingezet in Nederland. In het kader van Operatie Keystone werden SAS-eenheden met jeeps gedropt achter de linies in de buurt van het nog niet bevrijde Apeldoorn. De operatie was er op gericht om verwarring te zaaien onder de Duitsers en gezamenlijk met het verzet bruggen veilig te stellen zodat de Canadese troepen verder naar Noord-Nederland konden oprukken. Volgens Noot werd daar nog een geheime opdracht aan toegevoegd: het arresteren van Seyss-Inquart, de Duitse rijkscommissaris van Nederland.

Lees ook

The Keystone Paper | Grotendeels mislukt maar Epe bevrijd

 

AFGEBLAZEN

Operatie Keystone verliep bepaald niet vlekkeloos. De advance party, met de Nederlandse SAS-luitenant De Stoppelaar Blijdestein, werd gedropt en ook de eerste SAS-eenheid, met enkele Nederlanders, kwam aan de grond. Maar de dropping van de eenheid van Noot kwam niet tot stand. ,,Zij hadden een speciaal baken meegenomen, maar dat signaal zagen we niet. Dus werd het afgeblazen. Maar ook toen wist je niet wat er precies speelde.” Uiteindelijk bleek dat er te veel Duitsers op de beoogde landingsplaats waren, waardoor pogingen om para’s te droppen strandden. Operatie Keystone staat dan ook te boek als mislukt, hoewel de eerder afgeworpen eenheid, later met versterking van een over land aangevoerde SAS-eenheid, wel acties heeft uitgevoerd in dit gebied.

OPERATIE ARCHWAY

Noot en zijn eenheid werden vervolgens in de tweede helft van april ingezet bij operatie Archway, waarbij ze met acties achter de linies de opmars van de Britse 21st Army Group moesten ondersteunen. ,,Met jeeps zijn we vanuit Engeland over het kanaal gevaren en via Oostende naar Nijmegen gereden. Van daaruit zijn we samen met de rest van 2 SAS op weg naar het Duitse Kiel gegaan. We zijn de linies gepasseerd en zijn de Elbe overgestoken om te infiltreren. Ook dat was allemaal vaag en slecht georganiseerd, als je er achteraf op terugkijkt. Je moest geen gevechten aangaan, want je opereerde met kleine eenheden. We moesten onrust stoken en dat hebben we ook gedaan!”

Lees ook

Ingrid Verhoeven brengt verhalen over de oorlog in The Keystone Paper: ‘Vader Harrie vertelde nooit dat hij een oorlogsheld was’