Column Pieter van Heiningen: Eetdrammen, smakelijk eten
7 februari 2026 om 17:30 ColumnWoensdag 4 februari is (was) de Dag van de Frikandel volgens de Inhaakkalender van 2026.
Het is de populairste snack van ons land. Jaarlijks eten we er samen ruim 600 miljoen. Dat is 35 per inwoner. Vandaar deze speciale dag. In 1954 bedacht een slagersknecht de frikandel in plaats van de reguliere gehaktbal. Hij maakte een worst zonder vel. En zie daar: de frikandel was geboren. Een bekende snackbakker in het zuiden van ons land ging er mee aan de haal. Het werd een topsucces. Het is nog steeds de meest verkochte snack in ons land. Zelfs in het buitenland zijn ze verkrijgbaar bij zogenaamde Hollandse Snackbars.
Het voedingscentrum is helemaal niet blij met deze ontwikkeling. Overal worden we tegenwoordig geconfronteerd met ongezond voedsel. Of dat nu in supermarkten is, of via reclame op de tv, in een bushokje of in de bedrijfskantine. In veel gemeenten, scholen en bedrijven zijn de ouderwetse snacks al van het menu gehaald. Nee, dan is het beter om aan een stuk komkommer of selderijstengel te knagen. Ook bij scholen en ziekenhuizen worden cafetaria’s en snackbars verbannen. Op zich een begrijpelijke move. Ongezond eten is gewoon niet goed.
Maar echt gezond eten is lang niet voor iedereen weggelegd. Organisaties die gezondheid promoten, moeten de barrières voor betaalbaarheid niet negeren. Anders wordt gezonde voeding een luxeartikel voor de bevoorrechte klasse. Gezonde producten zijn vaak zo duur, dat iemand met een kleine beurs ze niet kan betalen. De hoop op gezonde voeding mag mijns inziens niet afhangen van de inhoud van je beurs. Overigens zijn gezonde producten lang niet altijd zo gezond. Vaak worden ze geteeld met gebruik van bestrijdingsmiddelen. Of ze worden geïmporteerd vanuit andere werelddelen. Ook niet echt goed voor het milieu. Eind 2025 heeft de EU zelfs een akkoord gesloten over het toestaan van genetisch gemanipuleerd voedsel. Zo weet de consument van nu helemaal niet meer wat hij/zij eet. Of dat nou zo gezond is, betwijfel ik.
Misschien volgen die ongezonde snacks straks dezelfde weg als de sigaret: overal verboden.
Daarom is juist educatie en ondersteuning broodnodig. Maar zonder structurele betaalbaarheid blijft het advies onbruikbaar voor veel gezinnen. Eetdrammen zit zeker een gezonde samenleving in de weg. Door voedsel te moraliseren (’goed’ vs. ‘slecht’ eten) ontstaat er schuldgevoel bij normale eetmomenten. Dat versterkt emotioneel eetgedrag. Dan zijn we nog verder van huis. Daarom voor straks: Eet smakelijk!
Pieter van Heiningen
