Columnist Pieter van Heiningen ziet hoe de eclips Nederland in de ban houdt in ‘Eclips Gekte’

30 augustus 2026 om 17:30 Column

Op 12 augustus jongstleden was er een zonsverduistering. Iedereen keek toen naar boven. Niet om te bidden, maar om te zien hoe traag de maan voor de zon schoof. Het bleek een wereldwijd ritueel te zijn: kijken naar de zon en foto’s maken.

Deskundigen waarschuwden om niet met een verrekijker naar de zon te kijken. Ook geen rechtstreekse foto’s maken met je camera. Dat was niet alleen slecht voor je ogen, maar ook voor de camera. De dag erna kwamen tallozen bij een oogarts terecht met flinke oogklachten. Niet iedereen had een eclipsbrilletje kunnen bemachtigen. Daarvoor was het te laat. Of je moest dagen van tevoren in lange rijen wachten bij zo’n verkooppunt. Dat is toch een eclips gekte.

Op die twaalfde augustus leek iedereen een astronoom. De man die me vorige week vroeg hoe hij bij de Action in Putten moest komen, stond nu aan het strand bij Nulde, gehuld in een trainingspak van Scapino.
“Kijk”, riep hij opeens: “Het licht gaat uit”.
Met twee eclipsbrillen op, want veiligheid voor alles, keek hij naar de verdwenen zon.
Sociale media werden overspoeld met foto’s van zwarte cirkels tegen een donkere lucht. Er vlogen termen over het strand van ‘magisch’, ‘mystiek’, ‘ontroerend’. Terwijl het gewoon de maan was, die voor de zon schoof. Wij, kleine mensen vallen dan in het niet bij die geweldige hemellichamen.

Later die avond zat ik op ons terras. Vanuit mijn ligstoel had ik een prachtig zicht op de hemel boven me. Kijken naar de nachtelijke hemel vind ik één van de mooiste dingen. Eigenlijk meer dan mooi. De sterrenhemel is een geschenk, vaak vervuild door vliegtuigen. Je denkt een bewegende ster te zien, dan blijkt het een opstijgende Boeing te zijn. Het zien van sterren zet me altijd aan het denken. Ze lijken zo dichtbij, maar zijn zo ver weg.
Soms raak ik dan in de war: geen vallende ster. Het blijkt een satelliet te zijn. Zelfs in de ruimte veroorzaakt de mensheid een vuilnisbelt. Inclusief ruimtepuin zweven er een miljoen objecten in het heelal.

Daarom is het goed te beseffen dat we juist op gewone dagen vaker omhoog moeten kijken. Zonder spektakel, een eclipsbril of aftellen. Gewoon even naar boven kijken en beseffen dat daar altijd iets te zien is. Zo zorgden die dag zon en maan in een prima samenspel voor een ware eclips gekte.

Pieter van Heiningen