‘Toen een brug te ver, nu nog steeds’: Columnist Pieter van Heiningen over vrijheid en polarisatie
1 oktober 2026 om 12:00 ColumnPUTTEN Zaterdagmorgen 19 september vlogen met zwaar geronk militaire transportvliegtuigen over. Opeens realiseerde ik me dat het de vliegtuigen waren voor de net gedane paradroppings boven de Ginkelse Heide. Snel deed ik tv-Gelderland aan. Nog net kon ik het einde van de herdenking zien.
Ik dacht terug aan de heroïsche film ‘A Bridge Too Far’. Toen we nog in Wijhe woonden werden er figuranten gevraagd voor die film. Helaas viel ik buiten de boot. De film werd deels in Deventer opgenomen. Best raar eigenlijk: de meeste scènes werden niet in Arnhem opgenomen. Zo gebruikte men alternatieve plekken als Deventer, Bronkhorst en dergelijke. Dit vanwege vele nieuwbouw in en om Arnhem. Bronkhorst werd gebruikt als locatie, waar John Frost met zijn troepen naar Arnhem trok. Vliegveld Deelen werd gebruikt als hoofdkwartier van de 82e Luchtlandingsdivisie. En Landgoed Het Schol te Wilp fungeerde als hotel Hartenstein te Oosterbeek.
De film zelf, die nog regelmatig getoond wordt, heeft voor mij iets bijzonders. Eigenlijk ken ik de film bijna uit mijn hoofd. De landingen bij Renkum en Ginkel, de strijd om de brug bij Arnhem. De run van een para naar een gedropte container, waarbij hij op de terugweg werd gedood. De container bevatte slechts honderden baretten. Of de eenzame gewonde soldaat, die op zijn dwarsfluit speelde, te midden van zijn dode of zwaargewonde kameraden.
Een parade aan wereldsterren trok voorbij: Liv Ullmann, Robert Redford, Sean Connery en zelfs Peter Faber. De gemeente Deventer voer er wel bij: miljoenen vloeiden de gemeentekas in. Er werd grof geld verdiend met deze unieke film.
Toen ik in Veenendaal woonde, heb ik tal van tochten gemaakt op mijn racefiets. Vaak kwam ik langs monumenten van die slag. De John Frostbrug heb ik heel wat keren over gefietst. De militaire begraafplaatsen heb ik meermaals bezocht. Net zoals het Airborne Museum Hartenstein. Aan het einde van de film dekten de leiders zich in: ‘het was het weer’, ‘het kwam door de kapotte radio’s’, ‘het was toch een brug te ver’.
Ondertussen sneuvelden er duizenden jongens en mannen. Zij gaven hun leven voor onze vrijheid. Dat zouden we ons beter moeten realiseren. Want wat doen wij? Vooral discussiëren, polariseren en bovenal demonstreren. We willen vrijheid, maar bouwen vrijwillig een kooi van eigen denkbeelden en overtuigingen. Helaas zien we daardoor de ander niet meer: nog steeds een brug te ver.
Pieter van Heiningen
