The Keystone Paper | Familieleden van SAS-commando’s herdenken 80 jaar Operatie Keystone

19 april 2025 om 17:00 Historie

VELUWE Bij Museum Vliegbasis Deelen wapperde afgelopen zaterdag de vlag van de Special Air Service (SAS) naast de nationale driekleur. Het museum werkte enthousiast mee aan de herdenking van 80 jaar Operatie Keystone. Een aparte vitrine werd ingericht met bezittingen van de toenmalige deelnemers aan de operatie.

Door Rende van de Kamp

Operatie Keystone vond in april 1945 plaats op en rond de Veluwe, onder meer nabij Putten. Britse, maar ook Nederlandse leden van de Britse Special Air Service (SAS) sprongen op een dropping zone op de Veluwe terwijl een andere groep van de SAS met jeeps bij Arnhem door het front brak. De operatie zou nooit erg bekend worden en er waren zelfs historici die meenden dat de operatie helemaal was afgelast. Daar kwam in 2017 verandering in, toen de eerste publicatie verscheen waaruit bleek dat Nederlandse verzetslieden na een verkorte opleiding deel uitmaakten van de SAS-groepen die op en rond de Veluwe actief waren om de opmars van Canadese troepen met levensgevaarlijke acties achter het front te ondersteunen. Een en andere werd vastgelegd in het boek ‘Operatie Keystone. Nederlanders in dienst van de Special Air Service december 1944 – mei 1945’.

FAMILIELEDEN

Afgelopen zaterdag 12 april kwamen familieleden van de toenmalige SAS-commando’s naar de Veluwe om de plaatsen te bezoeken die destijds van belang waren. Het waren er zoveel dat er twee bussen nodig waren om een tour te maken langs de markante punten van Operatie Keystone. De veelal buitenlandse gasten werden bij het Museum Vliegbasis Deelen verwelkomd. Opvallend was dat er verwanten van zowel Nederlandse als Britse SAS-militairen op de herdenking waren afgekomen. Zo waren er onder meer familieleden van de Nederlandse SAS-militairen Arie Noot en Piet Huchshorn aanwezig. Zoals Armanda Bos, dochter van Arie Noot, die acht jaar geleden met een mailtje naar de hoofdredacteur van het veteranenmagazine Checkpoint, de kiem legde voor het uit de vergetelheid halen van Operatie Keystone. Maar ook nazaten van de bij de operatie onfortuinlijk gesneuvelde Britse SAS’er John (Jack) Keeble en van kapitein Richard Holland die destijds commandant was van de SAS-groep die wel met succes gedropt werd. De binnen– en buitenlandse gasten konden al dan niet onder begeleiding het museum bezoeken.

EXPERTISECENTRUM

Er was een Engelstalige en Nederlandstalige bus waar respectievelijk Gielt Algra en Jeoffrey van Woensel, beiden werkzaam voor het expertisecentrum van het Nederlands Veteraneninstituut, als gids fungeerden voor de herinneringstour. Zij gaven tekst en uitleg bij de verschillende onderdelen van de tour. Een van de eerste onderdelen was een parachutesprong op de oude dropping zone Napier, in een weiland nabij de Hemelschutterweg, waar het allemaal begon. Na een succesvolle sprong werden de acht gedropte parachutisten door de deelnemers aan de tour met een rode roos begroet als blijk van waardering.

ALGEMENE BEGRAAFPLAATS

Het gezelschap maakte van het door het Nederlands Veteraneninstituut verstrekte lunchpakket gebruik op boerderij Renselaar, waar kapitein Richard Holland en zijn footparty van zeventien man zich verborgen hielden. Op deze plek sneuvelden op 17 april 1945 Ron Edwards en Martine Tyson. Na een korte herdenking bij de locatie van hun veldgraven (hun stoffelijke resten zijn na de oorlog verplaatst naar oorlogsbegraafplaats Jonkerbos in Nijmegen) waarbij directeur-bestuurder van het Nederlands Veteraneninstituut, generaal Paul Hoefsloot, een krans legde, verplaatste de groep zich naar de Algemene Begraafplaats aan de Engweg. Daar ligt het derde dodelijke slachtoffer van Operatie Keystone begraven: de al eerder genoemde Britse SAS-militair Jack Keeble. Burgemeester Henk Lambooij hield hier een krachtige toespraak waarna een delegatie van de deelnemers aan de herdenkingstour een krans legde bij het graf van Keeble.

JONGE KERELS

Tussen de officiële momenten door was er vooral ook veel ruimte voor gesprekken met de kinderen, kleinkinderen, neven en nichten van de SAS-mannen die ooit meevochten voor onze bevrijding. De aanwezige verwanten van de Nederlandse SAS-militairen lieten duidelijk blijken dat ze deze tour zeer waardeerden, maar vooral de families die uit Canada, Frankrijk, Groot-Brittannië, Nieuw-Zeeland, Australië en de VS waren gekomen vonden het fantastisch dat ‘hun mannen’ nog steeds werden herdacht in dat kleine Nederland.

Dat zoveel voor hun onbekende plaatsjes in Nederland de namen kenden van hun ooms en grootvaders, die in een voor hun vreemd land het gevecht aangingen met de Duitse bezetters. Een van de uit het buitenland aanwezige verwanten, een neef van Jack Keeble, verwoordde het zo: ,,We hebben onze zoon naar hem vernoemd, maar dat er hier een burgemeester is die oom Jack eert, dat is voor ons echt heel bijzonder.”